ÊÎÍÑÒÈÒÓÖÈß íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ

 Îáí., ÄÂ, áð. 56 îò 13.07.1991 ã., â ñèëà îò 13.07.1991 ã., èçì. è äîï., áð. 85 îò 26.09.2003 ã., áð. 18 îò 25.02.2005 ã., áð. 27 îò 31.03.2006 ã.; Ðåøåíèå ¹ 7 íà ÊÑ íà ÐÁ îò 13.09.2006 ã. - áð. 78 îò 26.09.2006 ã.; èçì. è äîï., áð. 12 îò 6.02.2007 ã., áð. 100 îò 18.12.2015 ã.
 Ñáîðíèê çàêîíè - ÀÏÈÑ, êí. 8/91 ã., ñòð. 5; êí. 10/2003 ã., ñòð. 9; êí. 3/2005 ã., ñòð. 11 òîì I/91 ã., ñòð. 13
 Áèáëèîòåêà çàêîíè - ÀÏÈÑ, ò. 1, ð. 1, ¹ 1
 Íèå, íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè îò Ñåäìîòî Âåëèêî Íàðîäíî ñúáðàíèå, â ñòðåìåæà ñè äà èçðàçèì âîëÿòà íà áúëãàðñêèÿ íàðîä,
 êàòî îáÿâÿâàìå âåðíîñòòà ñè êúì îáùî÷îâåøêèòå öåííîñòè: ñâîáîäà, ìèð, õóìàíèçúì, ðàâåíñòâî, ñïðàâåäëèâîñò è òúðïèìîñò;
 êàòî èçäèãàìå âúâ âúðõîâåí ïðèíöèï ïðàâàòà íà ëè÷íîñòòà, íåéíîòî äîñòîéíñòâî è ñèãóðíîñò;
 êàòî ñúçíàâàìå íåîòìåíèìèÿ ñè äúëã äà ïàçèì íàöèîíàëíîòî è äúðæàâíîòî åäèíñòâî íà Áúëãàðèÿ,
 ïðîãëàñÿâàìå ñâîÿòà ðåøèìîñò äà ñúçäàäåì äåìîêðàòè÷íà, ïðàâîâà è ñîöèàëíà äúðæàâà, çà êîåòî ïðèåìàìå òàçè 
ÊÎÍÑÒÈÒÓÖÈß
   Ãëàâà ïúðâà
ÎÑÍÎÂÍÈ ÍÀ×ÀËÀ

   ×ë. 1. (1) Áúëãàðèÿ å ðåïóáëèêà ñ ïàðëàìåíòàðíî óïðàâëåíèå.
 (2) Öÿëàòà äúðæàâíà âëàñò ïðîèçòè÷à îò íàðîäà. Òÿ ñå îñúùåñòâÿâà îò íåãî íåïîñðåäñòâåíî è ÷ðåç îðãàíèòå, ïðåäâèäåíè â òàçè Êîíñòèòóöèÿ.
 (3) Íèêîÿ ÷àñò îò íàðîäà, ïîëèòè÷åñêà ïàðòèÿ èëè äðóãà îðãàíèçàöèÿ, äúðæàâíà èíñòèòóöèÿ èëè îòäåëíà ëè÷íîñò íå ìîæå äà ñè ïðèñâîÿâà îñúùåñòâÿâàíåòî íà íàðîäíèÿ ñóâåðåíèòåò.
   ×ë. 2. (1) Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å åäèííà äúðæàâà ñ ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå. Â íåÿ íå ñå äîïóñêàò àâòîíîìíè òåðèòîðèàëíè îáðàçóâàíèÿ.
 (2) Òåðèòîðèàëíàòà öÿëîñò íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å íåïðèêîñíîâåíà.
   ×ë. 3. Îôèöèàëíèÿò åçèê â ðåïóáëèêàòà å áúëãàðñêèÿò.
   ×ë. 4. (1) Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å ïðàâîâà äúðæàâà. Òÿ ñå óïðàâëÿâà ñïîðåä Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå íà ñòðàíàòà.
 (2) Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ãàðàíòèðà æèâîòà, äîñòîéíñòâîòî è ïðàâàòà íà ëè÷íîñòòà è ñúçäàâà óñëîâèÿ çà ñâîáîäíî ðàçâèòèå íà ÷îâåêà è íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ó÷àñòâà â èçãðàæäàíåòî è ðàçâèòèåòî íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç.
    ×ë. 5. (1) Êîíñòèòóöèÿòà å âúðõîâåí çàêîí è äðóãèòå çàêîíè íå ìîãàò äà é ïðîòèâîðå÷àò.
 (2) Ðàçïîðåäáèòå íà Êîíñòèòóöèÿòà èìàò íåïîñðåäñòâåíî äåéñòâèå.
 (3) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå îñúäåí çà äåéñòâèå èëè áåçäåéñòâèå, êîåòî íå å áèëî îáÿâåíî îò çàêîíà çà ïðåñòúïëåíèå êúì ìîìåíòà íà èçâúðøâàíåòî ìó.
 (4) Ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ðàòèôèöèðàíè ïî êîíñòèòóöèîíåí ðåä, îáíàðîäâàíè è âëåçëè â ñèëà çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ñà ÷àñò îò âúòðåøíîòî ïðàâî íà ñòðàíàòà. Òå èìàò ïðåäèìñòâî ïðåä òåçè íîðìè íà âúòðåøíîòî çàêîíîäàòåëñòâî, êîèòî èì ïðîòèâîðå÷àò.
 (5) Âñè÷êè íîðìàòèâíè àêòîâå ñå ïóáëèêóâàò. Òå âëèçàò â ñèëà òðè äíè ñëåä îáíàðîäâàíåòî èì, îñâåí êîãàòî â òÿõ å îïðåäåëåí äðóã ñðîê.
   ×ë. 6. (1) Âñè÷êè õîðà ñå ðàæäàò ñâîáîäíè è ðàâíè ïî äîñòîéíñòâî è ïðàâà.
 (2) Âñè÷êè ãðàæäàíè ñà ðàâíè ïðåä çàêîíà. Íå ñå äîïóñêàò íèêàêâè îãðàíè÷åíèÿ íà ïðàâàòà èëè ïðèâèëåãèè, îñíîâàíè íà ðàñà, íàðîäíîñò, åòíè÷åñêà ïðèíàäëåæíîñò, ïîë, ïðîèçõîä, ðåëèãèÿ, îáðàçîâàíèå, óáåæäåíèÿ, ïîëèòè÷åñêà ïðèíàäëåæíîñò, ëè÷íî è îáùåñòâåíî ïîëîæåíèå èëè èìóùåñòâåíî ñúñòîÿíèå.
   ×ë. 7. Äúðæàâàòà îòãîâàðÿ çà âðåäè, ïðè÷èíåíè îò íåçàêîííè àêòîâå èëè äåéñòâèÿ íà íåéíè îðãàíè è äëúæíîñòíè ëèöà.
   ×ë. 8. Äúðæàâíàòà âëàñò ñå ðàçäåëÿ íà çàêîíîäàòåëíà, èçïúëíèòåëíà è ñúäåáíà.
   ×ë. 9. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 9 - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã., â ñèëà îò 1.01.2008 ã.) Âúîðúæåíèòå ñèëè ãàðàíòèðàò ñóâåðåíèòåòà, ñèãóðíîñòòà è íåçàâèñèìîñòòà íà ñòðàíàòà è çàùèòàâàò íåéíàòà òåðèòîðèàëíà öÿëîñò.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã., â ñèëà îò 1.01.2008 ã.) Äåéíîñòòà íà âúîðúæåíèòå ñèëè ñå óðåæäà ñúñ çàêîí.
   ×ë. 10. Èçáîðèòå, íàöèîíàëíèòå è ìåñòíèòå ðåôåðåíäóìè ñå ïðîèçâåæäàò âúç îñíîâà íà îáùî, ðàâíî è ïðÿêî èçáèðàòåëíî ïðàâî ñ òàéíî ãëàñóâàíå.
   ×ë. 11. (1) Ïîëèòè÷åñêèÿò æèâîò â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñå îñíîâàâà âúðõó ïðèíöèïà íà ïîëèòè÷åñêèÿ ïëóðàëèçúì.
 (2) Íèòî åäíà ïîëèòè÷åñêà ïàðòèÿ èëè èäåîëîãèÿ íå ìîæå äà ñå îáÿâÿâà èëè óòâúðæäàâà çà äúðæàâíà.
 (3) Ïàðòèèòå ñúäåéñòâàò çà ôîðìèðàíå è èçðàçÿâàíå íà ïîëèòè÷åñêàòà âîëÿ íà ãðàæäàíèòå. Ðåäúò çà îáðàçóâàíå è ïðåêðàòÿâàíå íà ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè, êàêòî è óñëîâèÿòà çà òÿõíàòà äåéíîñò ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
 (4) Íå ìîãàò äà ñå îáðàçóâàò ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè íà åòíè÷åñêà, ðàñîâà èëè âåðñêà îñíîâà, êàêòî è ïàðòèè, êîèòî ñè ïîñòàâÿò çà öåë íàñèëñòâåíî çàâçåìàíå íà äúðæàâíàòà âëàñò.
   ×ë. 12. (1) Ñäðóæåíèÿòà íà ãðàæäàíèòå ñëóæàò çà çàäîâîëÿâàíå è çàùèòà íà òåõíèòå èíòåðåñè.
 (2) Ñäðóæåíèÿòà íà ãðàæäàíèòå, âêëþ÷èòåëíî ñèíäèêàëíèòå, íå ìîãàò äà ñè ïîñòàâÿò ïîëèòè÷åñêè öåëè è äà èçâúðøâàò ïîëèòè÷åñêà äåéíîñò, ïðèñúùè ñàìî íà ïîëèòè÷åñêèòå ïàðòèè.
   ×ë. 13. (1) Âåðîèçïîâåäàíèÿòà ñà ñâîáîäíè.
 (2) Ðåëèãèîçíèòå èíñòèòóöèè ñà îòäåëåíè îò äúðæàâàòà.
 (3) Òðàäèöèîííà ðåëèãèÿ â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å èçòî÷íîïðàâîñëàâíîòî âåðîèçïîâåäàíèå.
 (4) Ðåëèãèîçíèòå îáùíîñòè è èíñòèòóöèè, êàêòî è âåðñêèòå óáåæäåíèÿ íå ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò çà ïîëèòè÷åñêè öåëè.
   ×ë. 14. Ñåìåéñòâîòî, ìàé÷èíñòâîòî è äåöàòà ñà ïîä çàêðèëà íà äúðæàâàòà è îáùåñòâîòî.
   ×ë. 15. Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ îñèãóðÿâà îïàçâàíåòî è âúçïðîèçâîäñòâîòî íà îêîëíàòà ñðåäà, ïîääúðæàíåòî è ðàçíîîáðàçèåòî íà æèâàòà ïðèðîäà è ðàçóìíîòî èçïîëçâàíå íà ïðèðîäíèòå áîãàòñòâà è ðåñóðñèòå íà ñòðàíàòà.
   ×ë. 16. Òðóäúò ñå ãàðàíòèðà è çàùèòàâà îò çàêîíà.
   ×ë. 17. (1) Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò è íà íàñëåäÿâàíå ñå ãàðàíòèðà è çàùèòàâà îò çàêîíà.
 (2) Ñîáñòâåíîñòòà å ÷àñòíà è ïóáëè÷íà.
 (3) ×àñòíàòà ñîáñòâåíîñò å íåïðèêîñíîâåíà.
 (4) Ðåæèìúò íà îáåêòèòå íà äúðæàâíàòà è îáùèíñêàòà ñîáñòâåíîñò ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàêîí.
 (5) Ïðèíóäèòåëíî îò÷óæäàâàíå íà ñîáñòâåíîñò çà äúðæàâíè è îáùèíñêè íóæäè ìîæå äà ñòàâà ñàìî âúç îñíîâà íà çàêîí ïðè óñëîâèå, ÷å òåçè íóæäè íå ìîãàò äà áúäàò çàäîâîëåíè ïî äðóã íà÷èí è ñëåä ïðåäâàðèòåëíî è ðàâíîñòîéíî îáåçùåòåíèå.
   ×ë. 18. (1) Ïîäçåìíèòå áîãàòñòâà, êðàéáðåæíàòà ïëàæíà èâèöà, ðåïóáëèêàíñêèòå ïúòèùà, êàêòî è âîäèòå, ãîðèòå è ïàðêîâåòå ñ íàöèîíàëíî çíà÷åíèå, ïðèðîäíèòå è àðõåîëîãè÷åñêèòå ðåçåðâàòè, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí, ñà èçêëþ÷èòåëíà äúðæàâíà ñîáñòâåíîñò.
 (2) Äúðæàâàòà îñúùåñòâÿâà ñóâåðåííè ïðàâà âúðõó êîíòèíåíòàëíèÿ øåëô è â èçêëþ÷èòåëíàòà èêîíîìè÷åñêà çîíà çà ïðîó÷âàíå, ðàçðàáîòâàíå, èçïîëçâàíå, îïàçâàíå è ñòîïàíèñâàíå íà áèîëîãè÷íèòå, ìèíåðàëíèòå è åíåðãèéíèòå ðåñóðñè íà òåçè ìîðñêè ïðîñòðàíñòâà.
 (3) Äúðæàâàòà îñúùåñòâÿâà ñóâåðåííè ïðàâà âúðõó ðàäèî÷åñòîòíèÿ ñïåêòúð è ïîçèöèèòå íà ãåîñòàöèîíàðíàòà îðáèòà, îïðåäåëåíè çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñ ìåæäóíàðîäíè ñïîðàçóìåíèÿ.
 (4) Ñúñ çàêîí ìîæå äà ñå óñòàíîâÿâà äúðæàâåí ìîíîïîë âúðõó æåëåçîïúòíèÿ òðàíñïîðò, íàöèîíàëíèòå ïîùåíñêè è äàëåêîñúîáùèòåëíè ìðåæè, èçïîëçâàíåòî íà ÿäðåíà åíåðãèÿ, ïðîèçâîäñòâîòî íà ðàäèîàêòèâíè ïðîäóêòè, îðúæèå, âçðèâíè è áèîëîãè÷íî ñèëíî äåéñòâàùè âåùåñòâà.
 (5) Óñëîâèÿòà è ðåäúò, ïðè êîèòî äúðæàâàòà ïðåäîñòàâÿ êîíöåñèè çà îáåêòèòå è ðàçðåøåíèÿ çà äåéíîñòèòå ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè, ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
 (6) Äúðæàâíèòå èìîòè ñå ñòîïàíèñâàò è óïðàâëÿâàò â èíòåðåñ íà ãðàæäàíèòå è íà îáùåñòâîòî.
   ×ë. 19. (1) Èêîíîìèêàòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñå îñíîâàâà íà ñâîáîäíàòà ñòîïàíñêà èíèöèàòèâà.
 (2) Çàêîíúò ñúçäàâà è ãàðàíòèðà íà âñè÷êè ãðàæäàíè è þðèäè÷åñêè ëèöà åäíàêâè ïðàâíè óñëîâèÿ çà ñòîïàíñêà äåéíîñò, êàòî ïðåäîòâðàòÿâà çëîóïîòðåáàòà ñ ìîíîïîëèçìà, íåëîÿëíàòà êîíêóðåíöèÿ è çàùèòàâà ïîòðåáèòåëÿ.
 (3) Èíâåñòèöèèòå è ñòîïàíñêàòà äåéíîñò íà áúëãàðñêè è ÷óæäåñòðàííè ãðàæäàíè è þðèäè÷åñêè ëèöà ñå çàêðèëÿò îò çàêîíà.
 (4) Çàêîíúò ñúçäàâà óñëîâèÿ çà êîîïåðèðàíå è äðóãè ôîðìè íà ñäðóæàâàíå íà ãðàæäàíèòå è þðèäè÷åñêèòå ëèöà çà ïîñòèãàíå íà ñòîïàíñêè è ñîöèàëåí íàïðåäúê.
   ×ë. 20. Äúðæàâàòà ñúçäàâà óñëîâèÿ çà áàëàíñèðàíî ðàçâèòèå íà îòäåëíèòå ðàéîíè íà ñòðàíàòà è ïîäïîìàãà òåðèòîðèàëíèòå îðãàíè è äåéíîñòè ÷ðåç ôèíàíñîâàòà, êðåäèòíàòà è èíâåñòèöèîííàòà ïîëèòèêà.
   ×ë. 21. (1) Çåìÿòà å îñíîâíî íàöèîíàëíî áîãàòñòâî, êîåòî ñå ïîëçâà îò îñîáåíàòà çàêðèëà íà äúðæàâàòà è îáùåñòâîòî.
 (2) Îáðàáîòâàåìàòà çåìÿ ñå èçïîëçâà ñàìî çà çåìåäåëñêè öåëè. Ïðîìÿíà íà íåéíîòî ïðåäíàçíà÷åíèå ñå äîïóñêà ïî èçêëþ÷åíèå ïðè äîêàçàíà íóæäà è ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
   ×ë. 22. (Èçì. - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã., â ñèëà îò 1.01.2007 ã. è íå ñå ïðèëàãà êúì çàâàðåíèòå ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè) (1) ×óæäåíöè è ÷óæäåñòðàííè þðèäè÷åñêè ëèöà ìîãàò äà ïðèäîáèâàò ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó çåìÿ ïðè óñëîâèÿòà, ïðîèçòè÷àùè îò ïðèñúåäèíÿâàíåòî íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ êúì Åâðîïåéñêèÿ ñúþç èëè ïî ñèëàòà íà ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, ðàòèôèöèðàí, îáíàðîäâàí è âëÿçúë â ñèëà çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, êàêòî è ÷ðåç íàñëåäÿâàíå ïî çàêîí.
 (2) Çàêîíúò çà ðàòèôèöèðàíå íà ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð ïî àë. 1 ñå ïðèåìà ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (3) Ðåæèìúò íà çåìÿòà ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàêîí.
   ×ë. 23. Äúðæàâàòà ñúçäàâà óñëîâèÿ çà ñâîáîäíî ðàçâèòèå íà íàóêàòà, îáðàçîâàíèåòî è èçêóñòâàòà è ãè ïîäïîìàãà. Òÿ ñå ãðèæè çà îïàçâàíå íà íàöèîíàëíîòî èñòîðè÷åñêî è êóëòóðíî íàñëåäñòâî.
   ×ë. 24. (1) Âúíøíàòà ïîëèòèêà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñå îñúùåñòâÿâà â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèíöèïèòå è íîðìèòå íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî.
 (2) Îñíîâíè öåëè íà âúíøíàòà ïîëèòèêà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñà íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò è íåçàâèñèìîñòòà íà ñòðàíàòà, áëàãîäåíñòâèåòî è îñíîâíèòå ïðàâà è ñâîáîäè íà áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè, êàêòî è ñúäåéñòâèåòî çà óñòàíîâÿâàíå íà ñïðàâåäëèâ ìåæäóíàðîäåí ðåä.
   Ãëàâà âòîðà
ÎÑÍÎÂÍÈ ÏÐÀÂÀ È ÇÀÄÚËÆÅÍÈß ÍÀ ÃÐÀÆÄÀÍÈÒÅ

   ×ë. 25. (1) Áúëãàðñêè ãðàæäàíèí å âñåêè, íà êîãîòî ïîíå åäèíèÿò ðîäèòåë å áúëãàðñêè ãðàæäàíèí, èëè êîéòî å ðîäåí íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, àêî íå ïðèäîáèâà äðóãî ãðàæäàíñòâî ïî ïðîèçõîä. Áúëãàðñêî ãðàæäàíñòâî ìîæå äà ñå ïðèäîáèå è ïî íàòóðàëèçàöèÿ.
 (2) Ëèöàòà îò áúëãàðñêè ïðîèçõîä ïðèäîáèâàò áúëãàðñêî ãðàæäàíñòâî ïî îáëåê÷åí ðåä.
 (3) Áúëãàðñêè ãðàæäàíèí ïî ðîæäåíèå íå ìîæå äà áúäå ëèøåí îò áúëãàðñêî ãðàæäàíñòâî.
 (4) (Èçì. - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Ãðàæäàíèí íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ íå ìîæå äà áúäå ïðåäàäåí íà äðóãà äúðæàâà èëè íà ìåæäóíàðîäåí ñúä çà öåëèòå íà íàêàçàòåëíî ïðåñëåäâàíå, îñâåí àêî òîâà å ïðåäâèäåíî â ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, ðàòèôèöèðàí, îáíàðîäâàí è âëÿçúë â ñèëà çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 (5) Áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè, ïðåáèâàâàùè â ÷óæáèíà, ñà ïîä çàêðèëàòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 (6) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà ïðèäîáèâàíå, çàïàçâàíå è çàãóáâàíå íà áúëãàðñêîòî ãðàæäàíñòâî ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 26. (1) Ãðàæäàíèòå íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, êúäåòî è äà ñå íàìèðàò, èìàò âñè÷êè ïðàâà è çàäúëæåíèÿ ïî òàçè Êîíñòèòóöèÿ.
 (2) ×óæäåíöèòå, êîèòî ïðåáèâàâàò â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, èìàò âñè÷êè ïðàâà è çàäúëæåíèÿ ïî òàçè Êîíñòèòóöèÿ ñ èçêëþ÷åíèå íà ïðàâàòà è çàäúëæåíèÿòà, çà êîèòî Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå èçèñêâàò áúëãàðñêî ãðàæäàíñòâî.
   ×ë. 27. (1) ×óæäåíöèòå, êîèòî ïðåáèâàâàò â ñòðàíàòà íà çàêîííî îñíîâàíèå, íå ìîãàò äà áúäàò èçãîíâàíè îò íåÿ èëè ïðåäàâàíè íà äðóãà äúðæàâà ïðîòèâ òÿõíàòà âîëÿ, îñâåí ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 (2) Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ äàâà óáåæèùå íà ÷óæäåíöè, ïðåñëåäâàíè çàðàäè òåõíèòå óáåæäåíèÿ èëè äåéíîñò â çàùèòà íà ìåæäóíàðîäíî ïðèçíàòè ïðàâà è ñâîáîäè.
 (3) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà äàâàíå íà óáåæèùå ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 28. Âñåêè èìà ïðàâî íà æèâîò. Ïîñåãàòåëñòâîòî âúðõó ÷îâåøêèÿ æèâîò ñå íàêàçâà êàòî íàé-òåæêî ïðåñòúïëåíèå.
   ×ë. 29. (1) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå ïîäëàãàí íà ìú÷åíèå, íà æåñòîêî, áåç÷îâå÷íî èëè óíèæàâàùî îòíîøåíèå, êàêòî è íà íàñèëñòâåíà àñèìèëàöèÿ.
 (2) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå ïîäëàãàí íà ìåäèöèíñêè, íàó÷íè èëè äðóãè îïèòè áåç íåãîâîòî äîáðîâîëíî ïèñìåíî ñúãëàñèå.
   ×ë. 30. (1) Âñåêè èìà ïðàâî íà ëè÷íà ñâîáîäà è íåïðèêîñíîâåíîñò.
 (2) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå çàäúðæàí, ïîäëàãàí íà îãëåä, îáèñê èëè íà äðóãî ïîñåãàòåëñòâî âúðõó ëè÷íàòà ìó íåïðèêîñíîâåíîñò îñâåí ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 (3) Â èçðè÷íî ïîñî÷åíèòå îò çàêîíà íåîòëîæíè ñëó÷àè êîìïåòåíòíèòå äúðæàâíè îðãàíè ìîãàò äà çàäúðæàò ãðàæäàíèí, çà êîåòî íåçàáàâíî óâåäîìÿâàò îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò. Â ñðîê îò 24 ÷àñà îò çàäúðæàíåòî îðãàíúò íà ñúäåáíàòà âëàñò ñå ïðîèçíàñÿ ïî íåãîâàòà çàêîíîñúîáðàçíîñò.
 (4) Âñåêè èìà ïðàâî íà àäâîêàòñêà çàùèòà îò ìîìåíòà íà çàäúðæàíåòî ìó èëè íà ïðèâëè÷àíåòî ìó êàòî îáâèíÿåì.
 (5) Âñåêè èìà ïðàâî äà ñå ñðåùà íàñàìå ñ ëèöåòî, êîåòî ãî çàùèòàâà. Òàéíàòà íà òåõíèòå ñúîáùåíèÿ å íåïðèêîñíîâåíà.
   ×ë. 31. (1) Âñåêè îáâèíåí â ïðåñòúïëåíèå ñëåäâà äà áúäå ïðåäàäåí íà ñúäåáíàòà âëàñò â çàêîííî îïðåäåëåíèÿ ñðîê.
 (2) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå ïðèíóæäàâàí äà ñå ïðèçíàå çà âèíîâåí, íèòî äà áúäå îñúäåí ñàìî âúç îñíîâà íà íåãîâîòî ñàìîïðèçíàíèå.
 (3) Îáâèíÿåìèÿò ñå ñìÿòà çà íåâèíåí äî óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâíîòî ñ âëÿçëà â ñèëà ïðèñúäà.
 (4) Íå ñå äîïóñêàò îãðàíè÷åíèÿ íà ïðàâàòà íà îáâèíÿåìèÿ, íàäõâúðëÿùè íåîáõîäèìîòî çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïðàâîñúäèåòî.
 (5) Íà ëèøåíèòå îò ñâîáîäà ñå ñúçäàâàò óñëîâèÿ çà îñúùåñòâÿâàíå íà îñíîâíèòå èì ïðàâà, êîèòî íå ñà îãðàíè÷åíè îò äåéñòâèåòî íà ïðèñúäàòà.
 (6) Íàêàçàíèåòî ëèøàâàíå îò ñâîáîäà ñå èçïúëíÿâà åäèíñòâåíî â ìåñòàòà, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 (7) Íå ñå ïîãàñÿâàò ïî äàâíîñò íàêàçàòåëíîòî ïðåñëåäâàíå è èçïúëíåíèåòî íà íàêàçàíèåòî çà ïðåñòúïëåíèÿ ïðîòèâ ìèðà è ÷îâå÷åñòâîòî.
   ×ë. 32. (1) Ëè÷íèÿò æèâîò íà ãðàæäàíèòå å íåïðèêîñíîâåí. Âñåêè èìà ïðàâî íà çàùèòà ñðåùó íåçàêîííà íàìåñà â ëè÷íèÿ è ñåìåéíèÿ ìó æèâîò è ñðåùó ïîñåãàòåëñòâî âúðõó íåãîâàòà ÷åñò, äîñòîéíñòâî è äîáðî èìå.
 (2) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå ñëåäåí, ôîòîãðàôèðàí, ôèëìèðàí, çàïèñâàí èëè ïîäëàãàí íà äðóãè ïîäîáíè äåéñòâèÿ áåç íåãîâî çíàíèå èëè âúïðåêè íåãîâîòî èçðè÷íî íåñúãëàñèå îñâåí â ïðåäâèäåíèòå îò çàêîíà ñëó÷àè.
   ×ë. 33. (1) Æèëèùåòî å íåïðèêîñíîâåíî. Áåç ñúãëàñèåòî íà îáèòàòåëÿ ìó íèêîé íå ìîæå äà âëèçà èëè äà îñòàâà â íåãî îñâåí â ñëó÷àèòå, èçðè÷íî ïîñî÷åíè â çàêîíà.
 (2) Âëèçàíå èëè îñòàâàíå â æèëèùåòî áåç ñúãëàñèå íà íåãîâèÿ îáèòàòåë èëè áåç ðàçðåøåíèå íà ñúäåáíàòà âëàñò ñå äîïóñêà ñàìî çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà íåïîñðåäñòâåíî ïðåäñòîÿùî èëè çàïî÷íàëî ïðåñòúïëåíèå, çà çàëàâÿíå íà èçâúðøèòåëÿ ìó, êàêòî è â ñëó÷àèòå íà êðàéíà íåîáõîäèìîñò.
   ×ë. 34. (1) Ñâîáîäàòà è òàéíàòà íà êîðåñïîíäåíöèÿòà è íà äðóãèòå ñúîáùåíèÿ ñà íåïðèêîñíîâåíè.
 (2) Èçêëþ÷åíèÿ îò òîâà ïðàâèëî ñå äîïóñêàò ñàìî ñ ðàçðåøåíèå íà ñúäåáíàòà âëàñò, êîãàòî òîâà ñå íàëàãà çà ðàçêðèâàíå èëè ïðåäîòâðàòÿâàíå íà òåæêè ïðåñòúïëåíèÿ.
   ×ë. 35. (1) Âñåêè èìà ïðàâî ñâîáîäíî äà èçáèðà ñâîåòî ìåñòîæèòåëñòâî, äà ñå ïðèäâèæâà ïî òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà è äà íàïóñêà íåéíèòå ïðåäåëè. Òîâà ïðàâî ìîæå äà ñå îãðàíè÷àâà ñàìî ñúñ çàêîí, çà çàùèòà íà íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò, íàðîäíîòî çäðàâå è ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà äðóãè ãðàæäàíè.
 (2) Âñåêè áúëãàðñêè ãðàæäàíèí èìà ïðàâî äà ñå çàâðúùà â ñòðàíàòà.
   ×ë. 36. (1) Èçó÷àâàíåòî è ïîëçâàíåòî íà áúëãàðñêèÿ åçèê å ïðàâî è çàäúëæåíèå íà áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè.
 (2) Ãðàæäàíèòå, çà êîèòî áúëãàðñêèÿò åçèê íå å ìàé÷èí, èìàò ïðàâî íàðåä ñúñ çàäúëæèòåëíîòî èçó÷àâàíå íà áúëãàðñêèÿ åçèê äà èçó÷àâàò è ïîëçâàò ñâîÿ åçèê.
 (3) Ñëó÷àèòå, â êîèòî ñå èçïîëçâà ñàìî îôèöèàëíèÿò åçèê, ñå ïîñî÷âàò â çàêîíà.
   ×ë. 37. (1) Ñâîáîäàòà íà ñúâåñòòà, ñâîáîäàòà íà ìèñúëòà è èçáîðúò íà âåðîèçïîâåäàíèå è íà ðåëèãèîçíè èëè àòåèñòè÷íè âúçãëåäè ñà íåíàêúðíèìè. Äúðæàâàòà ñúäåéñòâà çà ïîääúðæàíå íà òúðïèìîñò è óâàæåíèå ìåæäó âÿðâàùèòå îò ðàçëè÷íèòå âåðîèçïîâåäàíèÿ, êàêòî è ìåæäó âÿðâàùè è íåâÿðâàùè.
 (2) Ñâîáîäàòà íà ñúâåñòòà è íà âåðîèçïîâåäàíèåòî íå ìîæå äà áúäå íàñî÷åíà ñðåùó íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò, îáùåñòâåíèÿ ðåä, íàðîäíîòî çäðàâå è ìîðàëà èëè ñðåùó ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà äðóãè ãðàæäàíè.
   ×ë. 38. Íèêîé íå ìîæå äà áúäå ïðåñëåäâàí èëè îãðàíè÷àâàí â ïðàâàòà ñè ïîðàäè ñâîèòå óáåæäåíèÿ, íèòî äà áúäå çàäúëæàâàí èëè ïðèíóæäàâàí äà äàâà ñâåäåíèÿ çà ñâîè èëè ÷óæäè óáåæäåíèÿ.
   ×ë. 39. (1) Âñåêè èìà ïðàâî äà èçðàçÿâà ìíåíèå è äà ãî ðàçïðîñòðàíÿâà ÷ðåç ñëîâî - ïèñìåíî èëè óñòíî, ÷ðåç çâóê, èçîáðàæåíèå èëè ïî äðóã íà÷èí.
 (2) Òîâà ïðàâî íå ìîæå äà ñå èçïîëçâà çà íàêúðíÿâàíå íà ïðàâàòà è äîáðîòî èìå íà äðóãèãî è çà ïðèçîâàâàíå êúì íàñèëñòâåíà ïðîìÿíà íà êîíñòèòóöèîííî óñòàíîâåíèÿ ðåä, êúì èçâúðøâàíå íà ïðåñòúïëåíèÿ, êúì ðàçïàëâàíå íà âðàæäà èëè êúì íàñèëèå íàä ëè÷íîñòòà.
   ×ë. 40. (1) Ïå÷àòúò è äðóãèòå ñðåäñòâà çà ìàñîâà èíôîðìàöèÿ ñà ñâîáîäíè è íå ïîäëåæàò íà öåíçóðà.
 (2) Ñïèðàíåòî è êîíôèñêàöèÿòà íà ïå÷àòíî èçäàíèå èëè íà äðóã íîñèòåë íà èíôîðìàöèÿ ñå äîïóñêàò ñàìî âúç îñíîâà íà àêò íà ñúäåáíàòà âëàñò, êîãàòî ñå íàêúðíÿâàò äîáðèòå íðàâè èëè ñå ñúäúðæàò ïðèçèâè çà íàñèëñòâåíà ïðîìÿíà íà êîíñòèòóöèîííî óñòàíîâåíèÿ ðåä, çà èçâúðøâàíå íà ïðåñòúïëåíèå èëè çà íàñèëèå íàä ëè÷íîñòòà. Àêî â ñðîê îò 24 ÷àñà íå ïîñëåäâà êîíôèñêàöèÿ, ñïèðàíåòî ïðåóñòàíîâÿâà äåéñòâèåòî ñè.
   ×ë. 41. (1) Âñåêè èìà ïðàâî äà òúðñè, ïîëó÷àâà è ðàçïðîñòðàíÿâà èíôîðìàöèÿ. Îñúùåñòâÿâàíåòî íà òîâà ïðàâî íå ìîæå äà áúäå íàñî÷åíî ñðåùó ïðàâàòà è äîáðîòî èìå íà äðóãèòå ãðàæäàíè, êàêòî è ñðåùó íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò, îáùåñòâåíèÿ ðåä, íàðîäíîòî çäðàâå è ìîðàëà.
 (2) Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà èíôîðìàöèÿ îò äúðæàâåí îðãàí èëè ó÷ðåæäåíèå ïî âúïðîñè, êîèòî ïðåäñòàâëÿâàò çà òÿõ çàêîíåí èíòåðåñ, àêî èíôîðìàöèÿòà íå å äúðæàâíà èëè äðóãà çàùèòåíà îò çàêîíà òàéíà èëè íå çàñÿãà ÷óæäè ïðàâà.
   ×ë. 42. (1) Ãðàæäàíèòå, íàâúðøèëè 18 ãîäèíè, ñ èçêëþ÷åíèå íà ïîñòàâåíèòå ïîä çàïðåùåíèå è èçòúðïÿâàùèòå íàêàçàíèå ëèøàâàíå îò ñâîáîäà, èìàò ïðàâî äà èçáèðàò äúðæàâíè è ìåñòíè îðãàíè è äà ó÷àñòâàò â äîïèòâàíèÿ äî íàðîäà.
 (2) Îðãàíèçàöèÿòà è ðåäúò çà ïðîèçâåæäàíå íà èçáîðè è ðåôåðåíäóìè ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Èçáîðèòå çà ÷ëåíîâå íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò è ó÷àñòèåòî íà ãðàæäàíè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç â èçáîðè çà ìåñòíè îðãàíè ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 43. (1) Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî äà ñå ñúáèðàò ìèðíî è áåç îðúæèå íà ñúáðàíèÿ è ìàíèôåñòàöèè.
 (2) Ðåäúò çà îðãàíèçèðàíå è ïðîâåæäàíå íà ñúáðàíèÿ è ìàíèôåñòàöèè ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàêîí.
 (3) Çà ñúáðàíèÿ íà çàêðèòî íå ñå èçèñêâà ðàçðåøåíèå.
   ×ë. 44. (1) Ãðàæäàíèòå ìîãàò ñâîáîäíî äà ñå ñäðóæàâàò.
 (2) Çàáðàíÿâàò ñå îðãàíèçàöèè, ÷èÿòî äåéíîñò å íàñî÷åíà ñðåùó ñóâåðåíèòåòà, òåðèòîðèàëíàòà öÿëîñò íà ñòðàíàòà è åäèíñòâîòî íà íàöèÿòà, êúì ðàçïàëâàíå íà ðàñîâà, íàöèîíàëíà, åòíè÷åñêà èëè ðåëèãèîçíà âðàæäà, êúì íàðóøàâàíå íà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà ãðàæäàíèòå, êàêòî è îðãàíèçàöèè, êîèòî ñúçäàâàò òàéíè èëè âîåíèçèðàíè ñòðóêòóðè, èëè ñå ñòðåìÿò äà ïîñòèãíàò öåëèòå ñè ÷ðåç íàñèëèå.
 (3) Çàêîíúò îïðåäåëÿ îðãàíèçàöèèòå, êîèòî ïîäëåæàò íà ðåãèñòðàöèÿ, ðåäà çà òÿõíîòî ïðåêðàòÿâàíå, êàêòî è âçàèìîîòíîøåíèÿòà èì ñ äúðæàâàòà.
   ×ë. 45. Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà æàëáè, ïðåäëîæåíèÿ è ïåòèöèè äî äúðæàâíèòå îðãàíè.
   ×ë. 46. (1) Áðàêúò å äîáðîâîëåí ñúþç ìåæäó ìúæ è æåíà. Çàêîíåí å ñàìî ãðàæäàíñêèÿò áðàê.
 (2) Ñúïðóçèòå èìàò ðàâíè ïðàâà è çàäúëæåíèÿ â áðàêà è ñåìåéñòâîòî.
 (3) Ôîðìàòà íà áðàêà, óñëîâèÿòà è ðåäúò çà íåãîâîòî ñêëþ÷âàíå è ïðåêðàòÿâàíå, ëè÷íèòå è èìóùåñòâåíèòå îòíîøåíèÿ ìåæäó ñúïðóçèòå ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 47. (1) Îòãëåæäàíåòî è âúçïèòàíèåòî íà äåöàòà äî ïúëíîëåòèåòî èì å ïðàâî è çàäúëæåíèå íà òåõíèòå ðîäèòåëè è ñå ïîäïîìàãà îò äúðæàâàòà.
 (2) Æåíàòà ìàéêà ñå ïîëçâà îò îñîáåíàòà çàêðèëà íà äúðæàâàòà, êîÿòî é îñèãóðÿâà ïëàòåí îòïóñê ïðåäè è ñëåä ðàæäàíå, áåçïëàòíà àêóøåðñêà ïîìîù, îáëåê÷àâàíå íà òðóäà è äðóãè ñîöèàëíè ïîìîùè.
 (3) Äåöàòà, ðîäåíè èçâúí áðàêà, èìàò ðàâíè ïðàâà ñ ðîäåíèòå â áðàêà.
 (4) Äåöàòà, îñòàíàëè áåç ãðèæàòà íà áëèçêèòå ñè, ñå íàìèðàò ïîä îñîáåíàòà çàêðèëà íà äúðæàâàòà è îáùåñòâîòî.
 (5) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà îãðàíè÷àâàíå èëè îòíåìàíå íà ðîäèòåëñêèòå ïðàâà ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 48. (1) Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà òðóä. Äúðæàâàòà ñå ãðèæè çà ñúçäàâàíå íà óñëîâèÿ çà îñúùåñòâÿâàíå íà òîâà ïðàâî.
 (2) Äúðæàâàòà ñúçäàâà óñëîâèÿ çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïðàâîòî íà òðóä íà ëèöàòà ñ ôèçè÷åñêè è ïñèõè÷åñêè óâðåæäàíèÿ.
 (3) Âñåêè ãðàæäàíèí ñâîáîäíî èçáèðà ñâîÿòà ïðîôåñèÿ è ìÿñòî íà ðàáîòà.
 (4) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå çàñòàâÿí äà èçâúðøâà ïðèíóäèòåëåí òðóä.
 (5) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî íà çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä, íà ìèíèìàëíî òðóäîâî âúçíàãðàæäåíèå è íà çàïëàùàíå, ñúîòâåòñòâàùî íà èçâúðøåíàòà ðàáîòà, êàêòî è íà ïî÷èâêà è îòïóñê, ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
   ×ë. 49. (1) Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî äà ñå ñäðóæàâàò â ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè è ñúþçè çà çàùèòà íà ñâîèòå èíòåðåñè â îáëàñòòà íà òðóäà è ñîöèàëíîòî îñèãóðÿâàíå.
 (2) Ðàáîòîäàòåëèòå èìàò ïðàâî äà ñå ñäðóæàâàò çà çàùèòà íà ñâîèòå ñòîïàíñêè èíòåðåñè.
   ×ë. 50. Ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå èìàò ïðàâî íà ñòà÷êà çà çàùèòà íà ñâîèòå êîëåêòèâíè èêîíîìè÷åñêè è ñîöèàëíè èíòåðåñè. Òîâà ïðàâî ñå îñúùåñòâÿâà ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
   ×ë. 51. (1) Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà îáùåñòâåíî îñèãóðÿâàíå è ñîöèàëíî ïîäïîìàãàíå.
 (2) Ëèöàòà, îñòàíàëè âðåìåííî áåç ðàáîòà, ñå îñèãóðÿâàò ñîöèàëíî ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 (3) Ñòàðèòå õîðà, êîèòî íÿìàò áëèçêè è íå ìîãàò äà ñå èçäúðæàò îò ñâîåòî èìóùåñòâî, êàêòî è ëèöàòà ñ ôèçè÷åñêè è ïñèõè÷åñêè óâðåæäàíèÿ, ñå íàìèðàò ïîä îñîáåíà çàêðèëà íà äúðæàâàòà è îáùåñòâîòî.
   ×ë. 52. (1) Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, ãàðàíòèðàùî èì äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù, è íà áåçïëàòíî ïîëçâàíå íà ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 (2) Çäðàâåîïàçâàíåòî íà ãðàæäàíèòå ñå ôèíàíñèðà îò äúðæàâíèÿ áþäæåò, îò ðàáîòîäàòåëèòå, îò ëè÷íè è êîëåêòèâíè îñèãóðèòåëíè âíîñêè è îò äðóãè èçòî÷íèöè ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 (3) Äúðæàâàòà çàêðèëÿ çäðàâåòî íà ãðàæäàíèòå è íàñúð÷àâà ðàçâèòèåòî íà ñïîðòà è òóðèçìà.
 (4) Íèêîé íå ìîæå äà áúäå ïîäëàãàí ïðèíóäèòåëíî íà ëå÷åíèå è íà ñàíèòàðíè ìåðêè îñâåí â ïðåäâèäåíèòå îò çàêîíà ñëó÷àè.
 (5) Äúðæàâàòà îñúùåñòâÿâà êîíòðîë âúðõó âñè÷êè çäðàâíè çàâåäåíèÿ, êàêòî è âúðõó ïðîèçâîäñòâîòî íà ëåêàðñòâåíè ñðåäñòâà, áèîïðåïàðàòè è ìåäèöèíñêà òåõíèêà è âúðõó òúðãîâèÿòà ñ òÿõ.
   ×ë. 53. (1) Âñåêè èìà ïðàâî íà îáðàçîâàíèå.
 (2) Ó÷èëèùíîòî îáó÷åíèå äî 16-ãîäèøíà âúçðàñò å çàäúëæèòåëíî.
 (3) Îñíîâíîòî è ñðåäíîòî îáðàçîâàíèå â äúðæàâíèòå è îáùèíñêèòå ó÷èëèùà å áåçïëàòíî. Ïðè îïðåäåëåíè îò çàêîíà óñëîâèÿ îáðàçîâàíèåòî âúâ âèñøèòå äúðæàâíè ó÷èëèùà å áåçïëàòíî.
 (4) Âèñøèòå ó÷èëèùà ñå ïîëçâàò ñ àêàäåìè÷íà àâòîíîìèÿ.
 (5) Ãðàæäàíè è îðãàíèçàöèè ìîãàò äà ñúçäàâàò ó÷èëèùà ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí. Îáó÷åíèåòî â òÿõ òðÿáâà äà ñúîòâåòñòâà íà äúðæàâíèòå èçèñêâàíèÿ.
 (6) Äúðæàâàòà íàñúð÷àâà îáðàçîâàíèåòî, êàòî ñúçäàâà è ôèíàíñèðà ó÷èëèùà, ïîäïîìàãà ñïîñîáíè ó÷åíèöè è ñòóäåíòè, ñúçäàâà óñëîâèÿ çà ïðîôåñèîíàëíî îáó÷åíèå è ïðåêâàëèôèêàöèÿ. Òÿ óïðàæíÿâà êîíòðîë âúðõó âñè÷êè âèäîâå è ñòåïåíè ó÷èëèùà.
   ×ë. 54. (1) Âñåêè èìà ïðàâî äà ñå ïîëçâà îò íàöèîíàëíèòå è îáùî÷îâåøêèòå êóëòóðíè öåííîñòè, êàêòî è äà ðàçâèâà ñâîÿòà êóëòóðà â ñúîòâåòñòâèå ñ åòíè÷åñêàòà ñè ïðèíàäëåæíîñò, êîåòî ñå ïðèçíàâà è ãàðàíòèðà îò çàêîíà.
 (2) Ñâîáîäàòà íà õóäîæåñòâåíîòî, íàó÷íîòî è òåõíè÷åñêîòî òâîð÷åñòâî ñå ïðèçíàâà è ãàðàíòèðà îò çàêîíà.
 (3) Èçîáðåòàòåëñêèòå, àâòîðñêèòå è ñðîäíèòå íà òÿõ ïðàâà ñå çàêðèëÿò îò çàêîíà.
   ×ë. 55. Ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà çäðàâîñëîâíà è áëàãîïðèÿòíà îêîëíà ñðåäà â ñúîòâåòñòâèå ñ óñòàíîâåíèòå ñòàíäàðòè è íîðìàòèâè. Òå ñà äëúæíè äà îïàçâàò îêîëíàòà ñðåäà.
   ×ë. 56. Âñåêè ãðàæäàíèí èìà ïðàâî íà çàùèòà, êîãàòî ñà íàðóøåíè èëè çàñòðàøåíè íåãîâè ïðàâà èëè çàêîííè èíòåðåñè. Â äúðæàâíèòå ó÷ðåæäåíèÿ òîé ìîæå äà ñå ÿâÿâà è ñúñ çàùèòíèê.
   ×ë. 57. (1) Îñíîâíèòå ïðàâà íà ãðàæäàíèòå ñà íåîòìåíèìè.
 (2) Íå ñå äîïóñêà çëîóïîòðåáà ñ ïðàâà, êàêòî è òÿõíîòî óïðàæíÿâàíå, àêî òî íàêúðíÿâà ïðàâà èëè çàêîííè èíòåðåñè íà äðóãè.
 (3) Ïðè îáÿâÿâàíå íà âîéíà, íà âîåííî èëè äðóãî èçâúíðåäíî ïîëîæåíèå ñúñ çàêîí ìîæå äà áúäå âðåìåííî îãðàíè÷åíî óïðàæíÿâàíåòî íà îòäåëíè ïðàâà íà ãðàæäàíèòå ñ èçêëþ÷åíèå íà ïðàâàòà, ïðåäâèäåíè â ÷ë. 28, 29, 31, àë. 1, 2 è 3, ÷ë. 32, àë. 1 è ÷ë. 37.
   ×ë. 58. (1) Ãðàæäàíèòå ñà äëúæíè äà ñïàçâàò è èçïúëíÿâàò Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå. Òå ñà äëúæíè äà çà÷èòàò ïðàâàòà è çàêîííèòå èíòåðåñè íà äðóãèòå.
 (2) Ðåëèãèîçíèòå è äðóãèòå óáåæäåíèÿ íå ñà îñíîâàíèå çà îòêàç äà ñå èçïúëíÿâàò çàäúëæåíèÿòà, óñòàíîâåíè â Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå.
   ×ë. 59. (1) Çàùèòàòà íà Îòå÷åñòâîòî å äúëã è ÷åñò çà âñåêè áúëãàðñêè ãðàæäàíèí. Èçìÿíàòà è ïðåäàòåëñòâîòî êúì Îòå÷åñòâîòî ñà íàé-òåæêè ïðåñòúïëåíèÿ è ñå íàêàçâàò ñ öÿëàòà ñòðîãîñò íà çàêîíà.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã., â ñèëà îò 1.01.2008 ã.) Ïîäãîòîâêàòà íà ãðàæäàíèòå çà çàùèòà íà îòå÷åñòâîòî ñå óðåæäà ñúñ çàêîí.
   ×ë. 60. (1) Ãðàæäàíèòå ñà äëúæíè äà ïëàùàò äàíúöè è òàêñè, óñòàíîâåíè ñúñ çàêîí, ñúîáðàçíî òåõíèòå äîõîäè è èìóùåñòâî.
 (2) Äàíú÷íè îáëåê÷åíèÿ è óòåæíåíèÿ ìîãàò äà ñå óñòàíîâÿâàò ñàìî ñúñ çàêîí.
   ×ë. 61. Ãðàæäàíèòå ñà äëúæíè äà îêàçâàò ñúäåéñòâèå íà äúðæàâàòà è îáùåñòâîòî â ñëó÷àé íà ïðèðîäíè è äðóãè áåäñòâèÿ ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
 Ãëàâà òðåòà
ÍÀÐÎÄÍÎ ÑÚÁÐÀÍÈÅ

   ×ë. 62. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 62 - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå îñúùåñòâÿâà çàêîíîäàòåëíàòà âëàñò è óïðàæíÿâà ïàðëàìåíòàðåí êîíòðîë.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èìà ñàìîñòîÿòåëåí áþäæåò.
   ×ë. 63. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå ñúñòîè îò 240 íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 64. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå èçáèðà çà ñðîê îò ÷åòèðè ãîäèíè.
 (2) Â ñëó÷àé íà âîéíà, âîåííî èëè äðóãî èçâúíðåäíî ïîëîæåíèå, íàñòúïèëè ïî âðåìå èëè ñëåä èçòè÷àíå íà ìàíäàòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, ñðîêúò íà íåãîâèòå ïúëíîìîùèÿ ñå ïðîäúëæàâà äî îòïàäàíåòî íà òåçè îáñòîÿòåëñòâà.
 (3) Èçáîðè çà íîâî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñå ïðîèçâåæäàò íàé-êúñíî äî äâà ìåñåöà ñëåä ïðåêðàòÿâàíå íà ïúëíîìîùèÿòà íà ïðåäèøíîòî.
   ×ë. 65. (1) Çà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë ìîæå äà áúäå èçáèðàí áúëãàðñêè ãðàæäàíèí, êîéòî íÿìà äðóãî ãðàæäàíñòâî, íàâúðøèë å 21 ãîäèíè, íå å ïîñòàâåí ïîä çàïðåùåíèå è íå èçòúðïÿâà íàêàçàíèå ëèøàâàíå îò ñâîáîäà.
 (2) Êàíäèäàòèòå çà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè, êîèòî çàåìàò äúðæàâíà ñëóæáà, ïðåêúñâàò èçïúëíåíèåòî é ñëåä ðåãèñòðàöèÿòà ñè.
   ×ë. 66. Çàêîííîñòòà íà èçáîðèòå ìîæå äà ñå îñïîðè ïðåä Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ïî ðåäà, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
   ×ë. 67. (1) Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè ïðåäñòàâëÿâàò íå ñàìî ñâîèòå èçáèðàòåëè, à è öåëèÿ íàðîä. Îáâúðçâàíåòî ñúñ çàäúëæèòåëåí ìàíäàò å íåäåéñòâèòåëíî.
 (2) Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè äåéñòâàò âúç îñíîâà íà Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñâîÿòà ñúâåñò è óáåæäåíèÿ.
   ×ë. 68. (1) Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè íå ìîãàò äà èçïúëíÿâàò äðóãà äúðæàâíà ñëóæáà èëè äà èçâúðøâàò äåéíîñò, êîÿòî ñïîðåä çàêîíà å íåñúâìåñòèìà ñ ïîëîæåíèåòî íà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë.
 (2) Íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë, èçáðàí çà ìèíèñòúð, ïðåêúñâà ïúëíîìîùèÿòà ñè çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî å ìèíèñòúð. Â òîçè ñëó÷àé òîé ñå çàìåñòâà ïî îïðåäåëåí îò çàêîíà ðåä.
   ×ë. 69. Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè íå íîñÿò íàêàçàòåëíà îòãîâîðíîñò çà èçêàçàíèòå îò òÿõ ìíåíèÿ è çà ãëàñóâàíèÿòà ñè â Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
   ×ë. 70. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 70, èçì. - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè íå ìîãàò äà áúäàò çàäúðæàíè è ñðåùó òÿõ íå ìîæå äà áúäå âúçáóæäàíî íàêàçàòåëíî ïðåñëåäâàíå îñâåí çà ïðåñòúïëåíèÿ îò îáù õàðàêòåð, è òî ñ ðàçðåøåíèå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, à êîãàòî òî íå çàñåäàâà - íà ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå. Ðàçðåøåíèå çà çàäúðæàíå íå ñå èñêà ïðè çàâàðåíî òåæêî ïðåñòúïëåíèå, íî â òàêúâ ñëó÷àé íåçàáàâíî ñå èçâåñòÿâà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, à àêî òî íå çàñåäàâà - ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) Ðàçðåøåíèå çà âúçáóæäàíå íà íàêàçàòåëíî ïðåñëåäâàíå íå ñå èçèñêâà ïðè ïèñìåíî ñúãëàñèå íà íàðîäíèÿ ïðåäñòàâèòåë.
   ×ë. 71. Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè ïîëó÷àâàò âúçíàãðàæäåíèå, ÷èéòî ðàçìåð ñå îïðåäåëÿ îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
   ×ë. 72. (1) Ïúëíîìîùèÿòà íà íàðîäíèÿ ïðåäñòàâèòåë ñå ïðåêðàòÿâàò ïðåäñðî÷íî ïðè:
 1. ïîäàâàíå íà îñòàâêà ïðåä Íàðîäíîòî ñúáðàíèå;
 2. âëèçàíå â ñèëà íà ïðèñúäà, ñ êîÿòî å íàëîæåíî íàêàçàíèå ëèøàâàíå îò ñâîáîäà çà óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå, èëè êîãàòî èçïúëíåíèåòî íà íàêàçàíèåòî ëèøàâàíå îò ñâîáîäà íå å îòëîæåíî;
 3. óñòàíîâÿâàíå íà íåèçáèðàåìîñò èëè íåñúâìåñòèìîñò;
 4. ñìúðò.
 (2) Â ñëó÷àèòå íà ò. 1 è 2 ðåøåíèåòî ñå ïðèåìà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, à â ñëó÷àèòå íà ò. 3 - îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä.
   ×ë. 73. Îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå îñúùåñòâÿâàò âúç îñíîâà íà Êîíñòèòóöèÿòà è íà ïðàâèëíèê, ïðèåò îò íåãî.
   ×ë. 74. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå å ïîñòîÿííî äåéñòâàù îðãàí. Òî ñàìî îïðåäåëÿ âðåìåòî, ïðåç êîåòî íå çàñåäàâà.
   ×ë. 75. Íîâîèçáðàíîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñå ñâèêâà íà ïúðâî çàñåäàíèå îò ïðåçèäåíòà íà ðåïóáëèêàòà íàé-êúñíî åäèí ìåñåö ñëåä èçáèðàíåòî íà Íàðîäíî ñúáðàíèå. Àêî â ïîñî÷åíèÿ ñðîê ïðåçèäåíòúò íå ñâèêà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, òî ñå ñâèêâà îò åäíà ïåòà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 76. (1) Ïúðâîòî çàñåäàíèå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå îòêðèâà îò íàé-âúçðàñòíèÿ ïðèñúñòâàù íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë.
 (2) Íà ïúðâîòî çàñåäàíèå íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè ïîëàãàò ñëåäíàòà êëåòâà: "Çàêëåâàì ñå â èìåòî íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ äà ñïàçâàì Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå íà ñòðàíàòà è âúâ âñè÷êèòå ñè äåéñòâèÿ äà ñå ðúêîâîäÿ îò èíòåðåñèòå íà íàðîäà. Çàêëåõ ñå."
 (3) Íà ñúùîòî çàñåäàíèå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå èçáèðàò ïðåäñåäàòåë è çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåëè.
   ×ë. 77. (1) Ïðåäñåäàòåëÿò íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå:
 1. ïðåäñòàâëÿâà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå;
 2. ïðåäëàãà ïðîåêò çà äíåâåí ðåä íà çàñåäàíèÿòà;
 3. îòêðèâà, ðúêîâîäè è çàêðèâà çàñåäàíèÿòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è îñèãóðÿâà ðåäà ïðè ïðîâåæäàíåòî èì;
 4. óäîñòîâåðÿâà ñ ïîäïèñà ñè ñúäúðæàíèåòî íà ïðèåòèòå îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå àêòîâå;
 5. îáíàðîäâà ðåøåíèÿòà, äåêëàðàöèèòå è îáðúùåíèÿòà, ïðèåòè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå;
 6. îðãàíèçèðà ìåæäóíàðîäíèòå âðúçêè íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 (2) Çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåëèòå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïîäïîìàãàò ïðåäñåäàòåëÿ è îñúùåñòâÿâàò âúçëîæåíèòå èì îò íåãî äåéíîñòè.
   ×ë. 78. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå ñâèêâà íà çàñåäàíèÿ îò ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå:
 1. ïî íåãîâà èíèöèàòèâà;
 2. ïî èñêàíå íà åäíà ïåòà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè;
 3. ïî èñêàíå íà ïðåçèäåíòà;
 4. ïî èñêàíå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
   ×ë. 79. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èçáèðà îò ñâîÿ ñúñòàâ ïîñòîÿííè è âðåìåííè êîìèñèè.
 (2) Ïîñòîÿííèòå êîìèñèè ïîäïîìàãàò äåéíîñòòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è óïðàæíÿâàò îò íåãîâî èìå ïàðëàìåíòàðåí êîíòðîë.
 (3) Âðåìåííè êîìèñèè ñå èçáèðàò çà ïðîó÷âàíèÿ è àíêåòè.
   ×ë. 80. Äëúæíîñòíèòå ëèöà è ãðàæäàíèòå, êîãàòî áúäàò ïîêàíåíè, ñà äëúæíè äà ñå ÿâÿâàò ïðåä ïàðëàìåíòàðíèòå êîìèñèè è äà èì ïðåäîñòàâÿò èñêàíèòå îò òÿõ ñâåäåíèÿ è äîêóìåíòè.
   ×ë. 81. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå îòêðèâà çàñåäàíèÿòà ñè è ïðèåìà ñâîèòå àêòîâå, êîãàòî ïðèñúñòâàò ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (2) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðèåìà çàêîíèòå è äðóãèòå àêòîâå ñ ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ïðèñúñòâàùèòå íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè, îñâåí êîãàòî Êîíñòèòóöèÿòà èçèñêâà äðóãî ìíîçèíñòâî.
 (3) Ãëàñóâàíåòî å ëè÷íî è ÿâíî, îñâåí êîãàòî Êîíñòèòóöèÿòà ïðåäâèæäà èëè Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ðåøè òî äà áúäå òàéíî.
   ×ë. 82. Çàñåäàíèÿòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñà îòêðèòè. Ïî èçêëþ÷åíèå Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ìîæå äà ðåøè îòäåëíè çàñåäàíèÿ äà áúäàò çàêðèòè.
   ×ë. 83. (1) ×ëåíîâåòå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ìîãàò äà ó÷àñòâàò â çàñåäàíèÿòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è íà ïàðëàìåíòàðíèòå êîìèñèè. Ïî òÿõíî èñêàíå òå ñå èçñëóøâàò ñ ïðåäèìñòâî.
 (2) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è ïàðëàìåíòàðíèòå êîìèñèè ìîãàò äà çàäúëæàâàò ìèíèñòðèòå äà ñå ÿâÿâàò íà òåõíè çàñåäàíèÿ è äà îòãîâàðÿò íà ïîñòàâåíè âúïðîñè.
   ×ë. 84. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå:
 1. ïðèåìà, èçìåíÿ, äîïúëâà è îòìåíÿ çàêîíèòå;
 2. ïðèåìà äúðæàâíèÿ áþäæåò è îò÷åòà çà èçïúëíåíèåòî ìó;
 3. (èçì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) óñòàíîâÿâà äàíúöèòå è îïðåäåëÿ ðàçìåðà íà äúðæàâíèòå äàíúöè;
 4. íàñðî÷âà èçáîðè çà ïðåçèäåíò íà ðåïóáëèêàòà;
 5. ïðèåìà ðåøåíèå çà ïðîèçâåæäàíå íà íàöèîíàëåí ðåôåðåíäóì;
 6. èçáèðà è îñâîáîæäàâà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ è ïî íåãîâî ïðåäëîæåíèå - Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò; èçâúðøâà ïðîìåíè â ïðàâèòåëñòâîòî ïî ïðåäëîæåíèå íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ;
 7. ñúçäàâà, ïðåîáðàçóâà è çàêðèâà ìèíèñòåðñòâà ïî ïðåäëîæåíèå íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ;
 8. èçáèðà è îñâîáîæäàâà ðúêîâîäèòåëèòå íà Áúëãàðñêàòà íàðîäíà áàíêà è íà äðóãè èíñòèòóöèè, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí;
 9. äàâà ñúãëàñèå çà ñêëþ÷âàíå íà äîãîâîðè çà äúðæàâíè çàåìè;
 10. ðåøàâà âúïðîñèòå çà îáÿâÿâàíå íà âîéíà è çà ñêëþ÷âàíå íà ìèð;
 11. ðàçðåøàâà èçïðàùàíåòî è èçïîëçâàíåòî íà áúëãàðñêè âúîðúæåíè ñèëè èçâúí ñòðàíàòà, êàêòî è ïðåáèâàâàíåòî íà ÷óæäè âîéñêè íà òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà èëè ïðåìèíàâàíåòî èì ïðåç íåÿ;
 12. îáÿâÿâà âîåííî èëè äðóãî èçâúíðåäíî ïîëîæåíèå âúðõó öÿëàòà òåðèòîðèÿ íà ñòðàíàòà èëè âúðõó ÷àñò îò íåÿ ïî ïðåäëîæåíèå íà ïðåçèäåíòà èëè íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò;
 13. äàâà àìíèñòèÿ;
 14. ó÷ðåäÿâà îðäåíè è ìåäàëè;
 15. îïðåäåëÿ îôèöèàëíèòå ïðàçíèöè;
 16. (íîâà - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã., èçì., áð. 12 îò 2007 ã., äîï., áð. 100 îò 2015 ã. ) èçñëóøâà è ïðèåìà ãîäèøíèòå äîêëàäè íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, íà Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä è íà ãëàâíèÿ ïðîêóðîð, âíåñåíè îò Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò, çà ïðèëàãàíåòî íà çàêîíà è çà äåéíîñòòà íà ñúäèëèùàòà, ïðîêóðàòóðàòà è ðàçñëåäâàùèòå îðãàíè; Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ìîæå äà èçñëóøâà è ïðèåìà è äðóãè äîêëàäè íà ãëàâíèÿ ïðîêóðîð çà äåéíîñòòà íà ïðîêóðàòóðàòà ïî ïðèëàãàíåòî íà çàêîíà, ïðîòèâîäåéñòâèåòî íà ïðåñòúïíîñòòà è ðåàëèçèðàíåòî íà íàêàçàòåëíàòà ïîëèòèêà;
 17. (íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) èçñëóøâà è ïðèåìà äîêëàäè çà äåéíîñòòà íà îðãàíè, êîèòî èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî ñå èçáèðàò îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, êîãàòî òîâà å ïðåäâèäåíî â çàêîí.
   ×ë. 85. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ðàòèôèöèðà è äåíîíñèðà ñúñ çàêîí ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, êîèòî:
 1. èìàò ïîëèòè÷åñêè èëè âîåíåí õàðàêòåð;
 2. ñå îòíàñÿò äî ó÷àñòèåòî íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ â ìåæäóíàðîäíè îðãàíèçàöèè;
 3. ïðåäâèæäàò êîðèãèðàíå íà ãðàíèöàòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ;
 4. ñúäúðæàò ôèíàíñîâè çàäúëæåíèÿ çà äúðæàâàòà;
 5. ïðåäâèæäàò ó÷àñòèå íà äúðæàâàòà â àðáèòðàæíî èëè ñúäåáíî óðåæäàíå íà ìåæäóíàðîäíè ñïîðîâå;
 6. ñå îòíàñÿò äî îñíîâíèòå ïðàâà íà ÷îâåêà;
 7. ñå îòíàñÿò äî äåéñòâèåòî íà çàêîíà èëè èçèñêâàò ìåðêè îò çàêîíîäàòåëåí õàðàêòåð çà òÿõíîòî èçïúëíåíèå;
 8. èçðè÷íî ïðåäâèæäàò ðàòèôèêàöèÿ;
 9. (íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) ïðåäîñòàâÿò íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ïðàâîìîùèÿ, ïðîèçòè÷àùè îò òàçè Êîíñòèòóöèÿ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Çàêîíúò çà ðàòèôèöèðàíå íà ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð ïî àë. 1, ò. 9 ñå ïðèåìà ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Ðàòèôèöèðàíèòå îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå äîãîâîðè ìîãàò äà áúäàò èçìåíÿíè èëè äåíîíñèðàíè ñàìî ïî ðåäà, ïîñî÷åí â ñàìèòå äîãîâîðè, èëè â ñúîòâåòñòâèå ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Ñêëþ÷âàíåòî íà ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè, êîèòî èçèñêâàò èçìåíåíèÿ â Êîíñòèòóöèÿòà, òðÿáâà äà áúäå ïðåäøåñòâàíî îò ïðèåìàíåòî íà òåçè èçìåíåíèÿ.
   ×ë. 86. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðèåìà çàêîíè, ðåøåíèÿ, äåêëàðàöèè è îáðúùåíèÿ.
 (2) Çàêîíèòå è ðåøåíèÿòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñà çàäúëæèòåëíè çà âñè÷êè äúðæàâíè îðãàíè, îðãàíèçàöèèòå è ãðàæäàíèòå.
   ×ë. 87. (1) Ïðàâî íà çàêîíîäàòåëíà èíèöèàòèâà èìàò âñåêè íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë è Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò.
 (2) Çàêîíîïðîåêòúò çà äúðæàâíèÿ áþäæåò ñå èçãîòâÿ è âíàñÿ îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
   ×ë. 88. (1) Çàêîíèòå ñå îáñúæäàò è ïðèåìàò ñ äâå ãëàñóâàíèÿ, êîèòî ñå èçâúðøâàò íà îòäåëíè çàñåäàíèÿ. Ïî èçêëþ÷åíèå Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ìîæå äà ðåøè äâåòå ãëàñóâàíèÿ äà ñå èçâúðøàò â åäíî çàñåäàíèå.
 (2) Äðóãèòå àêòîâå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå ïðèåìàò ñ åäíî ãëàñóâàíå.
 (3) Ïðèåòèòå àêòîâå ñå îáíàðîäâàò â "Äúðæàâåí âåñòíèê" íå ïî-êúñíî îò 15 äíè ñëåä ïðèåìàíåòî èì.
   ×ë. 89. (1) Åäíà ïåòà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè ìîæå äà ïðåäëîæè íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå äà ãëàñóâà íåäîâåðèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò. Ïðåäëîæåíèåòî å ïðèåòî, êîãàòî çà íåãî ñà ãëàñóâàëè ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (2) Êîãàòî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ãëàñóâà íåäîâåðèå íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ èëè íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿò ïîäàâà îñòàâêàòà íà ïðàâèòåëñòâîòî.
 (3) Êîãàòî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå îòõâúðëè ïðåäëîæåíèåòî çà ãëàñóâàíå íà íåäîâåðèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, íîâî ïðåäëîæåíèå çà íåäîâåðèå íà ñúùîòî îñíîâàíèå íå ìîæå äà áúäå íàïðàâåíî â ñëåäâàùèòå øåñò ìåñåöà.
   ×ë. 90. (1) Íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè èìàò ïðàâî íà âúïðîñè è íà ïèòàíèÿ äî Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè äî îòäåëíè ìèíèñòðè, êîèòî ñà äëúæíè äà îòãîâàðÿò.
 (2) Ïî ïðåäëîæåíèå íà åäíà ïåòà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè ïî ïèòàíåòî ñòàâàò ðàçèñêâàíèÿ è ñå ïðèåìà ðåøåíèå.
   ×ë. 91. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èçáèðà Ñìåòíà ïàëàòà, êîÿòî îñúùåñòâÿâà êîíòðîë çà èçïúëíåíèåòî íà áþäæåòà.
 (2) Îðãàíèçàöèÿòà, ïðàâîìîùèÿòà è ðåäúò çà äåéíîñò íà Ñìåòíàòà ïàëàòà ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 91à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èçáèðà îìáóäñìàí, êîéòî ñå çàñòúïâà çà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà ãðàæäàíèòå.
 (2) Ïðàâîìîùèÿòà è äåéíîñòòà íà îìáóäñìàíà ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
 Ãëàâà ÷åòâúðòà
ÏÐÅÇÈÄÅÍÒ ÍÀ ÐÅÏÓÁËÈÊÀÒÀ

   ×ë. 92. (1) Ïðåçèäåíòúò å äúðæàâåí ãëàâà. Òîé îëèöåòâîðÿâà åäèíñòâîòî íà íàöèÿòà è ïðåäñòàâëÿâà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ â ìåæäóíàðîäíèòå îòíîøåíèÿ.
 (2) Ïðåçèäåíòúò ñå ïîäïîìàãà â ñâîÿòà äåéíîñò îò âèöåïðåçèäåíò.
   ×ë. 93. (1) Ïðåçèäåíòúò ñå èçáèðà ïðÿêî îò èçáèðàòåëèòå çà ñðîê îò ïåò ãîäèíè ïî ðåä, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
 (2) Çà ïðåçèäåíò ìîæå äà áúäå èçáèðàí áúëãàðñêè ãðàæäàíèí ïî ðîæäåíèå, íàâúðøèë 40 ãîäèíè, êîéòî îòãîâàðÿ íà óñëîâèÿòà çà èçáèðàíå íà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë è å æèâÿë ïîñëåäíèòå ïåò ãîäèíè â ñòðàíàòà.
 (3) Èçáðàí å êàíäèäàòúò, ïîëó÷èë ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà äåéñòâèòåëíè ãëàñîâå, àêî â ãëàñóâàíåòî ñà ó÷àñòâàëè ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà èçáèðàòåëè.
 (4) Àêî íèêîé îò êàíäèäàòèòå íå å èçáðàí, â ñåäåìäíåâåí ñðîê ñå ïðîèçâåæäà íîâ èçáîð, â êîéòî ó÷àñòâàò äâàìàòà êàíäèäàòè, ïîëó÷èëè íàé-ìíîãî ãëàñîâå. Èçáðàí å êàíäèäàòúò, ïîëó÷èë ïîâå÷å ãëàñîâå.
 (5) Èçáîðúò çà íîâ ïðåçèäåíò ñå ïðîèçâåæäà íå ïî-ðàíî îò òðè ìåñåöà è íå ïî-êúñíî îò äâà ìåñåöà ïðåäè èçòè÷àíå íà ñðîêà íà ïúëíîìîùèÿòà íà äåéñòâàùèÿ ïðåçèäåíò.
 (6) Ñïîðîâåòå îòíîñíî çàêîííîñòòà íà èçáîðà çà ïðåçèäåíò ñå ðåøàâàò îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä â åäíîìåñå÷åí ñðîê ñëåä èçáîðèòå.
   ×ë. 94. Âèöåïðåçèäåíòúò ñå èçáèðà åäíîâðåìåííî è â åäíà ëèñòà ñ ïðåçèäåíòà ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà çà èçáèðàíå íà ïðåçèäåíò.
   ×ë. 95. (1) Ïðåçèäåíòúò è âèöåïðåçèäåíòúò ìîãàò äà áúäàò ïðåèçáðàíè íà ñúùàòà äëúæíîñò ñàìî çà îùå åäèí ìàíäàò.
 (2) Ïðåçèäåíòúò è âèöåïðåçèäåíòúò íå ìîãàò äà áúäàò íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè, äà èçïúëíÿâàò äðóãè äúðæàâíè, îáùåñòâåíè è ñòîïàíñêè äåéíîñòè è äà ó÷àñòâàò â ðúêîâîäñòâîòî íà ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè.
   ×ë. 96. Ïðåçèäåíòúò è âèöåïðåçèäåíòúò ïîëàãàò ïðåä Íàðîäíîòî ñúáðàíèå êëåòâàòà ïî ÷ë. 76, àë. 2.
   ×ë. 97. (1) Ïúëíîìîùèÿòà íà ïðåçèäåíòà è íà âèöåïðåçèäåíòà ñå ïðåêðàòÿâàò ïðåäñðî÷íî ïðè:
 1. ïîäàâàíå íà îñòàâêà ïðåä Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä;
 2. òðàéíà íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâàò ïðàâîìîùèÿòà ñè ïîðàäè òåæêî çàáîëÿâàíå;
 3. ïðè óñëîâèÿòà íà ÷ë. 103;
 4. ñìúðò.
 (2) Â ñëó÷àèòå íà ò. 1 è 2 ïúëíîìîùèÿòà íà ïðåçèäåíòà è âèöåïðåçèäåíòà ñå ïðåêðàòÿâàò ñ óñòàíîâÿâàíå îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä íà ïîñî÷åíèòå â òÿõ îáñòîÿòåëñòâà.
 (3) Â ñëó÷àèòå íà àë. 1 âèöåïðåçèäåíòúò âñòúïâà â äëúæíîñòòà ïðåçèäåíò äî êðàÿ íà ìàíäàòà.
 (4) Ïðè íåâúçìîæíîñò âèöåïðåçèäåíòúò äà âñòúïè â äëúæíîñò ïðàâîìîùèÿòà íà ïðåçèäåíòà ñå èçïúëíÿâàò îò ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå äî èçáèðàíåòî íà ïðåçèäåíò è âèöåïðåçèäåíò. Â òîçè ñëó÷àé â äâóìåñå÷åí ñðîê ñå ïðîèçâåæäàò èçáîðè çà ïðåçèäåíò è âèöåïðåçèäåíò.
   ×ë. 98. Ïðåçèäåíòúò íà ðåïóáëèêàòà:
 1. íàñðî÷âà èçáîðè çà Íàðîäíî ñúáðàíèå è îðãàíè íà ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå è îïðåäåëÿ äàòàòà çà ïðîèçâåæäàíå íà íàöèîíàëåí ðåôåðåíäóì, êîãàòî çà òîâà èìà ðåøåíèå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 2. îòïðàâÿ îáðúùåíèÿ êúì íàðîäà è Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 3. ñêëþ÷âà ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè â ñëó÷àèòå, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí;
 4. îáíàðîäâà çàêîíèòå;
 5. óòâúðæäàâà ïðîìåíè íà ãðàíèöèòå è öåíòðîâåòå íà àäìèíèñòðàòèâíî-òåðèòîðèàëíèòå åäèíèöè ïî ïðåäëîæåíèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò;
 6. íàçíà÷àâà è îñâîáîæäàâà îò äëúæíîñò ðúêîâîäèòåëèòå íà äèïëîìàòè÷åñêèòå ïðåäñòàâèòåëñòâà è ïîñòîÿííèòå ïðåäñòàâèòåëè íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïðè ìåæäóíàðîäíè îðãàíèçàöèè ïî ïðåäëîæåíèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò è ïðèåìà àêðåäèòèâíèòå è îòçîâàòåëíèòå ïèñìà íà ÷óæäåñòðàííèòå äèïëîìàòè÷åñêè ïðåäñòàâèòåëè â ñòðàíàòà;
 7. íàçíà÷àâà è îñâîáîæäàâà îò äëúæíîñò è äðóãè äúðæàâíè ñëóæèòåëè, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí;
 8. íàãðàæäàâà ñ îðäåíè è ìåäàëè;
 9. äàâà è âúçñòàíîâÿâà áúëãàðñêî ãðàæäàíñòâî è îñâîáîæäàâà è ëèøàâà îò íåãî;
 10. ïðåäîñòàâÿ óáåæèùå;
 11. óïðàæíÿâà ïðàâî íà ïîìèëâàíå;
 12. îïðîùàâà íåñúáèðàåìè äúðæàâíè âçåìàíèÿ;
 13. íàèìåíóâà îáåêòè ñ íàöèîíàëíî çíà÷åíèå è íàñåëåíè ìåñòà;
 14. èíôîðìèðà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïî îñíîâíè âúïðîñè â êðúãà íà ñâîèòå ïðàâîìîùèÿ.
   ×ë. 99. (1) Ïðåçèäåíòúò ñëåä êîíñóëòàöèè ñ ïàðëàìåíòàðíèòå ãðóïè âúçëàãà íà êàíäèäàò çà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë, ïîñî÷åí îò íàé-ãîëÿìàòà ïî ÷èñëåíîñò ïàðëàìåíòàðíà ãðóïà, äà ñúñòàâè ïðàâèòåëñòâî.
 (2) Êîãàòî â 7-äíåâåí ñðîê êàíäèäàòúò çà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë íå óñïåå äà ïðåäëîæè ñúñòàâ íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ïðåçèäåíòúò âúçëàãà òîâà íà ïîñî÷åí îò âòîðàòà ïî ÷èñëåíîñò ïàðëàìåíòàðíà ãðóïà êàíäèäàò çà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë.
 (3) Àêî è â òîçè ñëó÷àé íå áúäå ïðåäëîæåí ñúñòàâ íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ïðåçèäåíòúò â ñðîêà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ âúçëàãà íà íÿêîÿ ñëåäâàùà ïàðëàìåíòàðíà ãðóïà äà ïîñî÷è êàíäèäàò çà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë.
 (4) Êîãàòî ïðîó÷âàòåëíèÿò ìàíäàò å ïðèêëþ÷èë óñïåøíî, ïðåçèäåíòúò ïðåäëàãà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå äà èçáåðå êàíäèäàòà çà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë.
 (5) Àêî íå ñå ïîñòèãíå ñúãëàñèå çà îáðàçóâàíå íà ïðàâèòåëñòâî, ïðåçèäåíòúò íàçíà÷àâà ñëóæåáíî ïðàâèòåëñòâî, ðàçïóñêà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è íàñðî÷âà íîâè èçáîðè â ñðîêà ïî ÷ë. 64, àë. 3. Àêòúò, ñ êîéòî ïðåçèäåíòúò ðàçïóñêà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, îïðåäåëÿ è äàòàòà íà èçáîðèòå çà íîâî Íàðîäíî ñúáðàíèå.
 (6) Ðåäúò çà ñúñòàâÿíå íà ïðàâèòåëñòâî ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè ñå ïðèëàãà è â ñëó÷àèòå íà ÷ë. 111, àë. 1.
 (7) Â ñëó÷àèòå íà àë. 5 è 6 ïðåçèäåíòúò íå ìîæå äà ðàçïóñêà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðåç ïîñëåäíèòå òðè ìåñåöà îò ñâîÿ ìàíäàò. Àêî â òîçè ñðîê ïàðëàìåíòúò íå ìîæå äà ñúñòàâè ïðàâèòåëñòâî, ïðåçèäåíòúò íàçíà÷àâà ñëóæåáíî ïðàâèòåëñòâî.
   ×ë. 100. (1) Ïðåçèäåíòúò å âúðõîâåí ãëàâíîêîìàíäâàù íà âúîðúæåíèòå ñèëè íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 (2) Ïðåçèäåíòúò íàçíà÷àâà è îñâîáîæäàâà âèñøèÿ êîìàíäåí ñúñòàâ íà âúîðúæåíèòå ñèëè è óäîñòîÿâà ñ âèñøè âîåííè çâàíèÿ ïî ïðåäëîæåíèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (3) Ïðåçèäåíòúò âúçãëàâÿâà Êîíñóëòàòèâíèÿ ñúâåò çà íàöèîíàëíà ñèãóðíîñò, ÷èéòî ñòàòóò ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàêîí.
 (4) Ïðåçèäåíòúò îáÿâÿâà îáùà èëè ÷àñòè÷íà ìîáèëèçàöèÿ ïî ïðåäëîæåíèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò â ñúîòâåòñòâèå ñúñ çàêîíà.
 (5) Ïðåçèäåíòúò îáÿâÿâà ïîëîæåíèå íà âîéíà ïðè âúîðúæåíî íàïàäåíèå ñðåùó ñòðàíàòà èëè ïðè íåîáõîäèìîñò îò íåîòëîæíî èçïúëíåíèå íà ìåæäóíàðîäíè çàäúëæåíèÿ, âîåííî èëè äðóãî èçâúíðåäíî ïîëîæåíèå, êîãàòî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå íå çàñåäàâà. Â òåçè ñëó÷àè òî ñå ñâèêâà íåçàáàâíî, çà äà ñå ïðîèçíåñå ïî ðåøåíèåòî.
   ×ë. 101. (1) Â ñðîêà ïî ÷ë. 88, àë. 3 ïðåçèäåíòúò ìîæå ìîòèâèðàíî äà âúðíå çàêîíà â Íàðîäíîòî ñúáðàíèå çà íîâî îáñúæäàíå, êîåòî íå ìîæå äà ìó áúäå îòêàçàíî.
 (2) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðèåìà ïîâòîðíî çàêîíà ñ ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (3) Ïîâòîðíî ïðèåòèÿò îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå çàêîí ñå îáíàðîäâà îò ïðåçèäåíòà â 7-äíåâåí ñðîê îò ïîëó÷àâàíåòî ìó.
   ×ë. 102. (1) Â èçïúëíåíèå íà ñâîèòå ïðàâîìîùèÿ ïðåçèäåíòúò èçäàâà óêàçè, îòïðàâÿ îáðúùåíèÿ è ïîñëàíèÿ.
 (2) Óêàçèòå ñå ïðèïîäïèñâàò îò ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ èëè îò ñúîòâåòíèÿ ìèíèñòúð.
 (3) Íå ïîäëåæàò íà ïðèïîäïèñâàíå óêàçèòå, ñ êîèòî ïðåçèäåíòúò:
 1. íàçíà÷àâà ñëóæåáíî ïðàâèòåëñòâî;
 2. âúçëàãà ïðîó÷âàòåëåí ìàíäàò çà îáðàçóâàíå íà ïðàâèòåëñòâî;
 3. ðàçïóñêà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå;
 4. âðúùà çàêîí, ãëàñóâàí îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå çà ïîâòîðíî îáñúæäàíå;
 5. îïðåäåëÿ îðãàíèçàöèÿòà è ðåäà íà äåéíîñò íà ñëóæáèòå êúì Ïðåçèäåíòñòâîòî è íàçíà÷àâà ïåðñîíàëà;
 6. íàñðî÷âà èçáîðè è ðåôåðåíäóì;
 7. îáíàðîäâà çàêîíèòå.
   ×ë. 103. (1) Ïðåçèäåíòúò è âèöåïðåçèäåíòúò íå íîñÿò îòãîâîðíîñò çà äåéñòâèÿòà, èçâúðøåíè ïðè èçïúëíåíèå íà ñâîèòå ôóíêöèè, ñ èçêëþ÷åíèå íà äúðæàâíà èçìÿíà è íàðóøåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà.
 (2) Îáâèíåíèåòî ñå ïîâäèãà ïî ïðåäëîæåíèå íàé-ìàëêî íà åäíà ÷åòâúðò îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè è ñå ïîääúðæà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, àêî ïîâå÷å îò äâå òðåòè îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè ñà ãëàñóâàëè çà òîâà.
 (3) Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä ðàçãëåæäà îáâèíåíèåòî ñðåùó ïðåçèäåíòà èëè âèöåïðåçèäåíòà â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âíàñÿíåòî íà îáâèíåíèåòî. Àêî áúäå óñòàíîâåíî, ÷å ïðåçèäåíòúò èëè âèöåïðåçèäåíòúò ñà èçâúðøèëè äúðæàâíà èçìÿíà èëè ñà íàðóøèëè Êîíñòèòóöèÿòà, ïúëíîìîùèÿòà èì ñå ïðåêðàòÿâàò.
 (4) Ïðåçèäåíòúò è âèöåïðåçèäåíòúò íå ìîãàò äà áúäàò çàäúðæàíè è ñðåùó òÿõ íå ìîæå äà áúäå âúçáóäåíî íàêàçàòåëíî ïðåñëåäâàíå.
   ×ë. 104. Ïðåçèäåíòúò ìîæå äà âúçëàãà íà âèöåïðåçèäåíòà ïðàâîìîùèÿòà ñè ïî ÷ë. 98, ò. 7, 9, 10 è 11.
 Ãëàâà ïåòà
ÌÈÍÈÑÒÅÐÑÊÈ ÑÚÂÅÒ

   ×ë. 105. (1) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ðúêîâîäè è îñúùåñòâÿâà âúòðåøíàòà è âúíøíàòà ïîëèòèêà íà ñòðàíàòà â ñúîòâåòñòâèå ñ Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå.
 (2) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò îñèãóðÿâà îáùåñòâåíèÿ ðåä è íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò è îñúùåñòâÿâà îáùîòî ðúêîâîäñòâî íà äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ è íà âúîðúæåíèòå ñèëè.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò èíôîðìèðà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïî âúïðîñè, îòíàñÿùè ñå äî çàäúëæåíèÿòà, ïðîèçòè÷àùè çà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ îò íåéíîòî ÷ëåíñòâî â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 18 îò 2005 ã.) Êîãàòî ó÷àñòâà â ðàçðàáîòâàíåòî è ïðèåìàíåòî íà àêòîâå íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò èíôîðìèðà ïðåäâàðèòåëíî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è äàâà îò÷åò çà ñâîèòå äåéñòâèÿ.
   ×ë. 106. Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ðúêîâîäè èçïúëíåíèåòî íà äúðæàâíèÿ áþäæåò; îðãàíèçèðà ñòîïàíèñâàíåòî íà äúðæàâíîòî èìóùåñòâî; ñêëþ÷âà, óòâúðæäàâà è äåíîíñèðà ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè â ñëó÷àèòå, ïðåäâèäåíè â çàêîíà.
   ×ë. 107. Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò îòìåíÿ íåçàêîíîñúîáðàçíèòå èëè íåïðàâèëíèòå àêòîâå íà ìèíèñòðèòå.
   ×ë. 108. (1) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ñå ñúñòîè îò ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë, çàìåñòíèê ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëè è ìèíèñòðè.
 (2) Ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿò ðúêîâîäè è êîîðäèíèðà îáùàòà ïîëèòèêà íà ïðàâèòåëñòâîòî è íîñè îòãîâîðíîñò çà íåÿ. Òîé íàçíà÷àâà è îñâîáîæäàâà îò äëúæíîñò çàìåñòíèê-ìèíèñòðèòå.
 (3) Ìèíèñòðèòå ðúêîâîäÿò îòäåëíè ìèíèñòåðñòâà îñâåí àêî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ðåøè äðóãî. Òå íîñÿò îòãîâîðíîñò çà ñâîèòå äåéñòâèÿ.
   ×ë. 109. ×ëåíîâåòå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïîëàãàò ïðåä Íàðîäíîòî ñúáðàíèå êëåòâàòà ïî ÷ë. 76, àë. 2.
   ×ë. 110. ×ëåíîâå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ìîãàò äà áúäàò ñàìî áúëãàðñêè ãðàæäàíè, êîèòî îòãîâàðÿò íà óñëîâèÿòà çà èçáèðàíå íà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 111. (1) Ïðàâîìîùèÿòà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ñå ïðåêðàòÿâàò:
 1. ñ ãëàñóâàíå íà íåäîâåðèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ;
 2. ñ ïðèåìàíå íà îñòàâêàòà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò èëè íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ;
 3. ïðè ñìúðò íà ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿ.
 (2) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïîäàâà îñòàâêà ïðåä íîâîèçáðàíîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå.
 (3) Â ñëó÷àèòå ïî ïðåäõîäíèòå àëèíåè Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå ñè äî èçáèðàíåòî íà íîâ Ìèíèñòåðñêè ñúâåò.
   ×ë. 112. (1) Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ìîæå äà ïîèñêà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå äà ìó ãëàñóâà äîâåðèå ïî öÿëîñòíàòà ïîëèòèêà, ïî ïðîãðàìàòà èëè ïî êîíêðåòåí ïîâîä. Ðåøåíèåòî ñå ïðèåìà ñ ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ïðèñúñòâàùèòå íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (2) Êîãàòî Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò íå ïîëó÷è èñêàíîòî äîâåðèå, ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåëÿò ïîäàâà îñòàâêàòà íà ïðàâèòåëñòâîòî.
   ×ë. 113. (1) ×ëåíîâåòå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò íå ìîãàò äà çàåìàò äëúæíîñòè è äà èçâúðøâàò äåéíîñòè, êîèòî ñà íåñúâìåñòèìè ñ ïîëîæåíèåòî íà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë.
 (2) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ìîæå äà îïðåäåëÿ è äðóãè äëúæíîñòè è äåéíîñòè, êîèòî ÷ëåíîâåòå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò íå ìîãàò äà çàåìàò èëè èçâúðøâàò.
   ×ë. 114. Âúç îñíîâà è â èçïúëíåíèå íà çàêîíèòå Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïðèåìà ïîñòàíîâëåíèÿ, ðàçïîðåæäàíèÿ è ðåøåíèÿ. Ñ ïîñòàíîâëåíèÿ Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïðèåìà è ïðàâèëíèöè è íàðåäáè.
   ×ë. 115. Ìèíèñòðèòå èçäàâàò ïðàâèëíèöè, íàðåäáè, èíñòðóêöèè è çàïîâåäè.
   ×ë. 116. (1) Äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè ñà èçïúëíèòåëè íà âîëÿòà è èíòåðåñèòå íà íàöèÿòà. Ïðè èçïúëíåíèå íà ñâîÿòà ñëóæáà òå ñà äëúæíè äà ñå ðúêîâîäÿò åäèíñòâåíî îò çàêîíà è äà áúäàò ïîëèòè÷åñêè íåóòðàëíè.
 (2) Óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè ñå íàçíà÷àâàò è îñâîáîæäàâàò îò äëúæíîñò è ìîãàò äà ÷ëåíóâàò â ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè è ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè, êàêòî è äà óïðàæíÿâàò ïðàâîòî ñè íà ñòà÷êà, ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
   Ãëàâà øåñòà
ÑÚÄÅÁÍÀ ÂËÀÑÒ

   ×ë. 117. (1) Ñúäåáíàòà âëàñò çàùèòàâà ïðàâàòà è çàêîííèòå èíòåðåñè íà ãðàæäàíèòå, þðèäè÷åñêèòå ëèöà è äúðæàâàòà.
 (2) Ñúäåáíàòà âëàñò å íåçàâèñèìà. Ïðè îñúùåñòâÿâàíå íà ñâîèòå ôóíêöèè ñúäèèòå, ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå ñå ïîä÷èíÿâàò ñàìî íà çàêîíà.
 (3) Ñúäåáíàòà âëàñò èìà ñàìîñòîÿòåëåí áþäæåò.
   ×ë. 118. Ïðàâîñúäèåòî ñå îñúùåñòâÿâà â èìåòî íà íàðîäà.
   ×ë. 119. (1) Ïðàâîðàçäàâàíåòî ñå îñúùåñòâÿâà îò Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä, àïåëàòèâíè, îêðúæíè, âîåííè è ðàéîííè ñúäèëèùà.
 (2) Ñúñ çàêîí ìîãàò äà ñå ñúçäàâàò è ñïåöèàëèçèðàíè ñúäèëèùà.
 (3) Èçâúíðåäíè ñúäèëèùà íå ñå äîïóñêàò.
   ×ë. 120. (1) Ñúäèëèùàòà îñúùåñòâÿâàò êîíòðîë çà çàêîííîñò íà àêòîâå è äåéñòâèÿ íà àäìèíèñòðàòèâíèòå îðãàíè.
 (2) Ãðàæäàíèòå è þðèäè÷åñêèòå ëèöà ìîãàò äà îáæàëâàò âñè÷êè àäìèíèñòðàòèâíè àêòîâå, êîèòî ãè çàñÿãàò îñâåí èçðè÷íî ïîñî÷åíèòå ñúñ çàêîí.
   ×ë. 121. (1) Ñúäèëèùàòà îñèãóðÿâàò ðàâåíñòâî è óñëîâèÿ çà ñúñòåçàòåëíîñò íà ñòðàíèòå â ñúäåáíèÿ ïðîöåñ.
 (2) Ïðîèçâîäñòâîòî ïî äåëàòà îñèãóðÿâà óñòàíîâÿâàíåòî íà èñòèíàòà.
 (3) Ðàçãëåæäàíåòî íà äåëàòà âúâ âñè÷êè ñúäèëèùà å ïóáëè÷íî, îñâåí êîãàòî çàêîíúò ïðåäâèæäà äðóãî.
 (4) Àêòîâåòå íà ïðàâîðàçäàâàíåòî ñå ìîòèâèðàò.
   ×ë. 122. (1) Ãðàæäàíèòå è þðèäè÷åñêèòå ëèöà èìàò ïðàâî íà çàùèòà âúâ âñè÷êè ñòàäèè íà ïðîöåñà.
 (2) Ðåäúò çà óïðàæíÿâàíå ïðàâîòî íà çàùèòà ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàêîí.
   ×ë. 123. Â îïðåäåëåíè îò çàêîíà ñëó÷àè â ïðàâîðàçäàâàíåòî ó÷àñòâàò è ñúäåáíè çàñåäàòåëè.
   ×ë. 124. Âúðõîâíèÿò êàñàöèîíåí ñúä îñúùåñòâÿâà âúðõîâåí ñúäåáåí íàäçîð çà òî÷íî è åäíàêâî ïðèëàãàíå íà çàêîíèòå îò âñè÷êè ñúäèëèùà.
   ×ë. 125. (1) Âúðõîâíèÿò àäìèíèñòðàòèâåí ñúä îñúùåñòâÿâà âúðõîâåí ñúäåáåí íàäçîð çà òî÷íîòî è åäíàêâî ïðèëàãàíå íà çàêîíèòå â àäìèíèñòðàòèâíîòî ïðàâîðàçäàâàíå.
 (2) Âúðõîâíèÿò àäìèíèñòðàòèâåí ñúä ñå ïðîèçíàñÿ ïî ñïîðîâå çà çàêîííîñòòà íà àêòîâåòå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò è íà ìèíèñòðèòå, êàêòî è íà äðóãè àêòîâå, ïîñî÷åíè â çàêîíà.
   ×ë. 126. (1) Ñòðóêòóðàòà íà ïðîêóðàòóðàòà å â ñúîòâåòñòâèå ñ òàçè íà ñúäèëèùàòà.
 (2) Ãëàâíèÿò ïðîêóðîð îñúùåñòâÿâà íàäçîð çà çàêîííîñò è ìåòîäè÷åñêî ðúêîâîäñòâî âúðõó äåéíîñòòà íà âñè÷êè ïðîêóðîðè.
   ×ë. 127. Ïðîêóðàòóðàòà ñëåäè çà ñïàçâàíå íà çàêîííîñòòà, êàòî:
 1. (íîâà - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) ðúêîâîäè ðàçñëåäâàíåòî è óïðàæíÿâà íàäçîð çà çàêîíîñúîáðàçíîòî ìó ïðîâåæäàíå;
 2. (íîâà - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) ìîæå äà èçâúðøâà ðàçñëåäâàíå;
 3. (ïðåäèøíà ò. 1 - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) ïðèâëè÷à êúì îòãîâîðíîñò ëèöàòà, êîèòî ñà èçâúðøèëè ïðåñòúïëåíèÿ, è ïîääúðæà îáâèíåíèåòî ïî íàêàçàòåëíè äåëà îò îáù õàðàêòåð;
 4. (ïðåäèøíà ò. 2 - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) óïðàæíÿâà íàäçîð ïðè èçïúëíåíèå íà íàêàçàòåëíèòå è äðóãè ïðèíóäèòåëíè ìåðêè;
 5. (ïðåäèøíà ò. 3 - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) ïðåäïðèåìà äåéñòâèÿ çà îòìÿíà íà íåçàêîíîñúîáðàçíè àêòîâå;
 6. (ïðåäèøíà ò. 4 - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) â ïðåäâèäåíèòå ñúñ çàêîí ñëó÷àè ó÷àñòâà â ãðàæäàíñêè è àäìèíèñòðàòèâíè äåëà.
   ×ë. 128. (Èçì. - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) Ñëåäñòâåíèòå îðãàíè ñà â ñèñòåìàòà íà ñúäåáíàòà âëàñò. Òå îñúùåñòâÿâàò ðàçñëåäâàíå ïî íàêàçàòåëíè äåëà â ñëó÷àèòå, ïðåäâèäåíè â çàêîí.
   ×ë. 129. (1) (Äîï. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) Ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå ñå íàçíà÷àâàò, ïîâèøàâàò, ïîíèæàâàò, ïðåìåñòâàò è îñâîáîæäàâàò îò äëúæíîñò îò ñúäèéñêàòà, ñúîòâåòíî ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò.
 (2) (Äîï. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) Ïðåäñåäàòåëÿò íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, ïðåäñåäàòåëÿò íà Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä è ãëàâíèÿò ïðîêóðîð ñå íàçíà÷àâàò è îñâîáîæäàâàò îò ïðåçèäåíòà íà ðåïóáëèêàòà ïî ïðåäëîæåíèå íà ïëåíóìà íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò çà ñðîê îò ñåäåì ãîäèíè áåç ïðàâî íà ïîâòîðíî èçáèðàíå. Ïðåçèäåíòúò íå ìîæå äà îòêàæå íàçíà÷àâàíåòî èëè îñâîáîæäàâàíåòî ïðè ïîâòîðíî íàïðàâåíî ïðåäëîæåíèå.
 (3) (Èçì. - ÄÂ, áð. 85 îò 2003 ã., äîï., áð. 100 îò 2015 ã. ) Ñ íàâúðøâàíå íà ïåòãîäèøåí ñòàæ êàòî ñúäèÿ, ïðîêóðîð èëè ñëåäîâàòåë è ñëåä àòåñòèðàíå, ñ ðåøåíèå íà ñúäèéñêàòà, ñúîòâåòíî ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò, ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå ñòàâàò íåñìåíÿåìè. Òå, âêëþ÷èòåëíî ëèöàòà ïî àë. 2, ñå îñâîáîæäàâàò îò äëúæíîñò ñàìî ïðè:
 1. íàâúðøâàíå íà 65-ãîäèøíà âúçðàñò;
 2. ïîäàâàíå íà îñòàâêà;
 3. âëèçàíå â ñèëà íà ïðèñúäà, ñ êîÿòî å íàëîæåíî íàêàçàíèå ëèøàâàíå îò ñâîáîäà çà óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå;
 4. òðàéíà ôàêòè÷åñêà íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâàò çàäúëæåíèÿòà ñè çà ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà;
 5. òåæêî íàðóøåíèå èëè ñèñòåìíî íåèçïúëíåíèå íà ñëóæåáíèòå çàäúëæåíèÿ, êàêòî è äåéñòâèÿ, êîèòî íàêúðíÿâàò ïðåñòèæà íà ñúäåáíàòà âëàñò.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã., îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà îò ÊÑ íà ÐÁ - áð. 78 îò 2006 ã.) 
————————————————————————————————

Â ñëó÷àèòå ïî àë. 3, ò. 5 ïðåäñåäàòåëÿò íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, ïðåäñåäàòåëÿò íà Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä è ãëàâíèÿò ïðîêóðîð ñå îñâîáîæäàâàò îò ïðåçèäåíòà íà ðåïóáëèêàòà ïî ïðåäëîæåíèå è íà åäíà ÷åòâúðò îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè, ïðèåòî ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè. Ïðåçèäåíòúò íå ìîæå äà îòêàæå îñâîáîæäàâàíåòî ïðè ïîâòîðíî íàïðàâåíî ïðåäëîæåíèå. 
————————————————————————————————

(5) (Íîâà - ÄÂ, áð. 85 îò 2003 ã., ïðåäèøíà àë. 4, áð. 27 îò 2006 ã.) Ïðèäîáèòàòà íåñìåíÿåìîñò ñå âúçñòàíîâÿâà ïðè ñëåäâàùî çàåìàíå íà äëúæíîñòòà ñúäèÿ, ïðîêóðîð èëè ñëåäîâàòåë â ñëó÷àèòå íà îñâîáîæäàâàíå ïî àë. 3, ò. 2 è 4.
 (6) (Íîâà - ÄÂ, áð. 85 îò 2003 ã., â ñèëà îò 1.01.2004 ã., ïðåäèøíà àë. 5, áð. 27 îò 2006 ã.) Àäìèíèñòðàòèâíèòå ðúêîâîäèòåëè â îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò, ñ èçêëþ÷åíèå íà òåçè ïî àë. 2, ñå íàçíà÷àâàò íà ðúêîâîäíàòà äëúæíîñò çà ñðîê îò ïåò ãîäèíè ñ ïðàâî íà ïîâòîðíî íàçíà÷àâàíå.
   ×ë. 130. (1) Âèñøèÿò ñúäåáåí ñúâåò ñå ñúñòîè îò 25 ÷ëåíîâå. Ïðåäñåäàòåëÿò íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, ïðåäñåäàòåëÿò íà Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä è ãëàâíèÿò ïðîêóðîð ñà ïî ïðàâî íåãîâè ÷ëåíîâå.
 (2) Çà ÷ëåíîâå íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò, êîèòî íå ñà íåãîâè ÷ëåíîâå ïî ïðàâî, ñå èçáèðàò þðèñòè ñ âèñîêè ïðîôåñèîíàëíè è íðàâñòâåíè êà÷åñòâà, êîèòî èìàò íàé-ìàëêî ïåòíàäåñåòãîäèøåí þðèäè÷åñêè ñòàæ.
 (3) (Äîï. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) Åäèíàäåñåò îò ÷ëåíîâåòå íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå èçáèðàò îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè è åäèíàäåñåò - îò îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò. ×ëåíîâåòå íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå èçáèðàò ïðè óñëîâèÿòà íà ÷ë. 130à, àë. 3 è 4 è ïî ðåä, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
 (4) Ìàíäàòúò íà èçáîðíèòå ÷ëåíîâå íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò å ïåò ãîäèíè. Òå íå ìîãàò äà áúäàò ïðåèçáèðàíè âåäíàãà ñëåä èçòè÷àíå íà òîçè ñðîê.
 (5) (Îòì. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ). 
(6) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã., îòì., áð. 100 îò 2015 ã. ). 
(7) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã., îòì., áð. 100 îò 2015 ã. ). 
(8) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Ìàíäàòúò íà èçáîðåí ÷ëåí íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ïðåêðàòÿâà ïðè:
 1. ïîäàâàíå íà îñòàâêà;
 2. âëÿçúë â ñèëà ñúäåáåí àêò çà èçâúðøåíî ïðåñòúïëåíèå;
 3. òðàéíà ôàêòè÷åñêà íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿòà ñè çà ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà;
 4. äèñöèïëèíàðíî îñâîáîæäàâàíå îò äëúæíîñò èëè ëèøàâàíå îò ïðàâî äà óïðàæíÿâà þðèäè÷åñêà ïðîôåñèÿ èëè äåéíîñò.
 (9) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà ìàíäàòà íà èçáîðåí ÷ëåí íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò íà íåãîâî ìÿñòî ñå èçáèðà äðóã îò ñúîòâåòíàòà êâîòà, êîéòî äîâúðøâà ìàíäàòà.
   ×ë. 130à. (Íîâ – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) (1) Âèñøèÿò ñúäåáåí ñúâåò îñúùåñòâÿâà ïðàâîìîùèÿòà ñè ÷ðåç ïëåíóì, ñúäèéñêà è ïðîêóðîðñêà êîëåãèÿ.

 (2) Ïëåíóìúò ñå ñúñòîè îò âñè÷êè ÷ëåíîâå íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò. Ïëåíóìúò íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò:

 1. ïðèåìà ïðîåêòà íà áþäæåòà íà ñúäåáíàòà âëàñò;

 2. ïðèåìà ðåøåíèå çà ïðåêðàòÿâàíå íà ìàíäàòà íà èçáîðåí ÷ëåí íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ïðè óñëîâèÿòà íà ÷ë. 130, àë. 8; 

3. îðãàíèçèðà êâàëèôèêàöèÿòà íà ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå;

 4. ðåøàâà îáùè çà ñúäåáíàòà âëàñò îðãàíèçàöèîííè âúïðîñè;
 5. èçñëóøâà è ïðèåìà ãîäèøíèòå äîêëàäè ïî ÷ë. 84, ò. 16;

 6. óïðàâëÿâà íåäâèæèìèòå èìîòè íà ñúäåáíàòà âëàñò;

 7. ïðàâè ïðåäëîæåíèå äî ïðåçèäåíòà íà ðåïóáëèêàòà çà íàçíà÷àâàíå è îñâîáîæäàâàíå íà ïðåäñåäàòåëÿ íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, ïðåäñåäàòåëÿ íà Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä è ãëàâíèÿ ïðîêóðîð;

 8. îñúùåñòâÿâà è äðóãè ïðàâîìîùèÿ, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.

 (3) Ñúäèéñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ñúñòîè îò 14 ÷ëåíîâå è âêëþ÷âà ïðåäñåäàòåëèòå íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä è íà Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä, øåñòèìà ÷ëåíîâå, èçáðàíè ïðÿêî îò ñúäèèòå, è øåñòèìà ÷ëåíîâå, èçáðàíè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.

 (4) Ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ñúñòîè îò 11 ÷ëåíîâå è âêëþ÷âà ãëàâíèÿ ïðîêóðîð, ÷åòèðèìà ÷ëåíîâå, èçáðàíè ïðÿêî îò ïðîêóðîðèòå, åäèí ÷ëåí, èçáðàí ïðÿêî îò ñëåäîâàòåëèòå, è ïåòèìà ÷ëåíîâå, èçáðàíè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.

 (5) Êîëåãèèòå â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñâîÿòà ïðîôåñèîíàëíà íàñî÷åíîñò:

 1. íàçíà÷àâàò, ïîâèøàâàò, ïðåìåñòâàò è îñâîáîæäàâàò îò äëúæíîñò ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå;

 2. ïðàâÿò ïåðèîäè÷íè àòåñòàöèè íà ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå, ñëåäîâàòåëèòå è àäìèíèñòðàòèâíèòå ðúêîâîäèòåëè â îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò è ðåøàâàò âúïðîñè çà ïðèäîáèâàíå è âúçñòàíîâÿâàíå íà íåñìåíÿåìîñò;
 3. íàëàãàò äèñöèïëèíàðíèòå íàêàçàíèÿ ïîíèæàâàíå è îñâîáîæäàâàíå îò äëúæíîñò íà ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå, ñëåäîâàòåëèòå è àäìèíèñòðàòèâíèòå ðúêîâîäèòåëè â îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò;

 4. íàçíà÷àâàò è îñâîáîæäàâàò àäìèíèñòðàòèâíèòå ðúêîâîäèòåëè â îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò;

 5. ðåøàâàò âúïðîñè çà îðãàíèçàöèÿòà íà äåéíîñòòà íà ñúîòâåòíàòà ñèñòåìà îò îðãàíè íà ñúäåáíàòà âëàñò;

 6. îñúùåñòâÿâàò è äðóãè ïðàâîìîùèÿ, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí.
  ×ë. 130á. (Íîâ – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) (1) Çàñåäàíèÿòà íà ïëåíóìà íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ïðåäñåäàòåëñòâàò îò ìèíèñòúðà íà ïðàâîñúäèåòî. Òîé íå ó÷àñòâà â ãëàñóâàíåòî. 

(2) Ñúäèéñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ïðåäñåäàòåëñòâà îò ïðåäñåäàòåëÿ íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä. Ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ïðåäñåäàòåëñòâà îò ãëàâíèÿ ïðîêóðîð. Ìèíèñòúðúò íà ïðàâîñúäèåòî ìîæå äà ïðèñúñòâà íà çàñåäàíèÿòà, êàòî íå ó÷àñòâà â ãëàñóâàíåòî.

 (3) Ãëàâíèÿò èíñïåêòîð ìîæå äà ïðèñúñòâà íà çàñåäàíèÿòà íà ïëåíóìà íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò è íà çàñåäàíèÿòà íà ñúäèéñêàòà è ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò, êàòî íå ó÷àñòâà â ãëàñóâàíåòî.
   ×ë. 130â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã., ïðåäèøåí ÷ë. 130à, áð. 100 îò 2015 ã. ) Ìèíèñòúðúò íà ïðàâîñúäèåòî:
 1. (èçì. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) ïðåäëàãà ïðîåêò íà áþäæåò íà ñúäåáíàòà âëàñò è ãî âíàñÿ âúâ Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò;
 2. (îòì. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ); 
3. ìîæå äà ïðàâè ïðåäëîæåíèÿ çà íàçíà÷àâàíå, ïîâèøàâàíå, ïîíèæàâàíå, ïðåìåñòâàíå è îñâîáîæäàâàíå îò äëúæíîñò íà ñúäèè, ïðîêóðîðè è ñëåäîâàòåëè;
 4. ó÷àñòâà â îðãàíèçèðàíåòî íà êâàëèôèêàöèÿòà íà ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå;
 5. (îòì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.).
   ×ë. 131. (Èçì. - ÄÂ, áð. 85 îò 2003 ã., áð. 12 îò 2007 ã., îòì., áð. 100 îò 2015 ã. ).
   ×ë. 132. (Èçì. - ÄÂ, áð. 85 îò 2003 ã.) (1) Ïðè îñúùåñòâÿâàíå íà ñúäåáíàòà âëàñò ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå íå íîñÿò íàêàçàòåëíà è ãðàæäàíñêà îòãîâîðíîñò çà òåõíèòå ñëóæåáíè äåéñòâèÿ è çà ïîñòàíîâåíèòå îò òÿõ àêòîâå, îñâåí àêî èçâúðøåíîòî å óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå îò îáù õàðàêòåð.
 (2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.). 
(3) (Îòì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.). 
(4) (Îòì. - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.).
   ×ë. 132à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) (1) Êúì Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò ñå ñúçäàâà Èíñïåêòîðàò, êîéòî ñå ñúñòîè îò ãëàâåí èíñïåêòîð è äåñåò èíñïåêòîðè.
 (2) Ãëàâíèÿò èíñïåêòîð ñå èçáèðà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè çà ñðîê îò ïåò ãîäèíè.
 (3) Èíñïåêòîðèòå ñå èçáèðàò îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå çà ñðîê îò ÷åòèðè ãîäèíè ïî ðåäà íà àë. 2.
 (4) Ãëàâíèÿò èíñïåêòîð è èíñïåêòîðèòå ìîãàò äà áúäàò èçáèðàíè ïîâòîðíî, íî íå çà äâà ïîñëåäîâàòåëíè ìàíäàòà.
 (5) Áþäæåòúò íà Èíñïåêòîðàòà ñå ïðèåìà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ðàìêèòå íà áþäæåòà íà ñúäåáíàòà âëàñò.
 (6) (Äîï. – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) Èíñïåêòîðàòúò ïðîâåðÿâà äåéíîñòòà íà îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò, áåç äà çàñÿãà íåçàâèñèìîñòòà íà ñúäèèòå, ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå ïðè îñúùåñòâÿâàíåòî íà òåõíèòå ôóíêöèè. Èíñïåêòîðàòúò èçâúðøâà ïðîâåðêè çà ïî÷òåíîñò è êîíôëèêò íà èíòåðåñè íà ñúäèè, ïðîêóðîðè è ñëåäîâàòåëè, íà èìóùåñòâåíèòå èì äåêëàðàöèè, êàêòî è çà óñòàíîâÿâàíå íà äåéñòâèÿ, êîèòî íàêúðíÿâàò ïðåñòèæà íà ñúäåáíàòà âëàñò, è òàêèâà, ñâúðçàíè ñ íàðóøàâàíå íà íåçàâèñèìîñòòà íà ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå. Ãëàâíèÿò èíñïåêòîð è èíñïåêòîðèòå ïðè îñúùåñòâÿâàíå íà ôóíêöèèòå ñè ñà íåçàâèñèìè è ñå ïîä÷èíÿâàò ñàìî íà çàêîíà.
 (7) Èíñïåêòîðàòúò äåéñòâà ñëóæåáíî, ïî èíèöèàòèâà íà ãðàæäàíè, þðèäè÷åñêè ëèöà èëè äúðæàâíè îðãàíè, âêëþ÷èòåëíî íà ñúäèè, ïðîêóðîðè è ñëåäîâàòåëè.
 (8) Èíñïåêòîðàòúò ïðåäñòàâÿ ãîäèøåí äîêëàä çà äåéíîñòòà ñè íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò.
 (9) Èíñïåêòîðàòúò îòïðàâÿ ñèãíàëè, ïðåäëîæåíèÿ è äîêëàäè äî äðóãè äúðæàâíè îðãàíè, âêëþ÷èòåëíî è äî êîìïåòåíòíèòå îðãàíè íà ñúäåáíàòà âëàñò. Èíñïåêòîðàòúò ïðåäîñòàâÿ ïóáëè÷íî èíôîðìàöèÿ çà äåéíîñòòà ñè.
 (10) Óñëîâèÿòà è ðåäúò çà èçáèðàíå è îñâîáîæäàâàíå íà ãëàâíèÿ èíñïåêòîð è íà èíñïåêòîðèòå, êàêòî è îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà íà Èíñïåêòîðàòà ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 133. Îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò, íà ñúäèëèùàòà, íà ïðîêóðîðñêèòå è íà ñëåäñòâåíèòå îðãàíè, ñòàòóòúò íà ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå, óñëîâèÿòà è ðåäúò çà íàçíà÷àâàíå è îñâîáîæäàâàíå îò äëúæíîñò íà ñúäèèòå, ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå, êàêòî è çà îñúùåñòâÿâàíå íà òÿõíàòà îòãîâîðíîñò, ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
   ×ë. 134. (1) Àäâîêàòóðàòà å ñâîáîäíà, íåçàâèñèìà è ñàìîóïðàâëÿâàùà ñå. Òÿ ïîäïîìàãà ãðàæäàíèòå è þðèäè÷åñêèòå ëèöà ïðè çàùèòàòà íà òåõíèòå ïðàâà è çàêîííè èíòåðåñè.
 (2) Îðãàíèçàöèÿòà è ðåäúò íà äåéíîñòòà íà àäâîêàòóðàòà ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí.
  Ãëàâà ñåäìà
ÌÅÑÒÍÎ ÑÀÌÎÓÏÐÀÂËÅÍÈÅ È ÌÅÑÒÍÀ ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÀÖÈß

   ×ë. 135. (1) Òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñå äåëè íà îáùèíè è îáëàñòè. Òåðèòîðèàëíîòî äåëåíèå è ïðàâîìîùèÿòà íà ñòîëè÷íàòà îáùèíà è íà äðóãèòå ãîëåìè ãðàäîâå ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
 (2) Äðóãè àäìèíèñòðàòèâíî-òåðèòîðèàëíè åäèíèöè è îðãàíè íà ñàìîóïðàâëåíèå â òÿõ ìîãàò äà áúäàò ñúçäàâàíè ñúñ çàêîí.
   ×ë. 136. (1) Îáùèíàòà å îñíîâíàòà àäìèíèñòðàòèâíî-òåðèòîðèàëíà åäèíèöà, â êîÿòî ñå îñúùåñòâÿâà ìåñòíîòî ñàìîóïðàâëåíèå. Ãðàæäàíèòå ó÷àñòâàò â óïðàâëåíèåòî íà îáùèíàòà êàêòî ÷ðåç èçáðàíèòå îò òÿõ îðãàíè íà ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå, òàêà è íåïîñðåäñòâåíî ÷ðåç ðåôåðåíäóì è îáùî ñúáðàíèå íà íàñåëåíèåòî.
 (2) Ãðàíèöèòå íà îáùèíèòå ñå îïðåäåëÿò ñëåä äîïèòâàíå äî íàñåëåíèåòî.
 (3) Îáùèíàòà å þðèäè÷åñêî ëèöå.
   ×ë. 137. (1) Ñàìîóïðàâëÿâàùèòå ñå òåðèòîðèàëíè îáùíîñòè ìîãàò äà ñå ñäðóæàâàò çà ðåøàâàíå íà îáùè âúïðîñè.
 (2) Çàêîíúò ñúçäàâà óñëîâèÿ çà ñäðóæàâàíå íà îáùèíèòå.
   ×ë. 138. Îðãàí íà ìåñòíîòî ñàìîóïðàâëåíèå â îáùèíàòà å îáùèíñêèÿò ñúâåò, êîéòî ñå èçáèðà îò íàñåëåíèåòî íà ñúîòâåòíàòà îáùèíà çà ñðîê îò ÷åòèðè ãîäèíè ïî ðåä, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
   ×ë. 139. (1) Îðãàí íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò â îáùèíàòà å êìåòúò. Òîé ñå èçáèðà îò íàñåëåíèåòî èëè îò îáùèíñêèÿ ñúâåò çà ñðîê îò ÷åòèðè ãîäèíè ïî ðåä, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
 (2) Â ñâîÿòà äåéíîñò êìåòúò ñå ðúêîâîäè îò çàêîíà, àêòîâåòå íà îáùèíñêèÿ ñúâåò è ðåøåíèÿòà íà íàñåëåíèåòî.
   ×ë. 140. Îáùèíàòà èìà ïðàâî íà ñâîÿ ñîáñòâåíîñò, êîÿòî èçïîëçâà â èíòåðåñ íà òåðèòîðèàëíàòà îáùíîñò.
   ×ë. 141. (1) Îáùèíàòà èìà ñàìîñòîÿòåëåí áþäæåò.
 (2) Ïîñòîÿííèòå ôèíàíñîâè èçòî÷íèöè íà îáùèíàòà ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Îáùèíñêèÿò ñúâåò îïðåäåëÿ ðàçìåðà íà ìåñòíèòå äàíúöè ïðè óñëîâèÿ, ïî ðåä è â ãðàíèöèòå, óñòàíîâåíè ñúñ çàêîí.
 (4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Îáùèíñêèÿò ñúâåò îïðåäåëÿ ðàçìåðà íà ìåñòíèòå òàêñè ïî ðåä, óñòàíîâåí ñúñ çàêîí.
 (5) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.) Äúðæàâàòà ÷ðåç ñðåäñòâà îò áþäæåòà è ïî äðóã íà÷èí ïîäïîìàãà íîðìàëíàòà äåéíîñò íà îáùèíèòå.
   ×ë. 142. Îáëàñòòà å àäìèíèñòðàòèâíî-òåðèòîðèàëíà åäèíèöà çà ïðîâåæäàíå íà ðåãèîíàëíà ïîëèòèêà, çà îñúùåñòâÿâàíå íà äúðæàâíî óïðàâëåíèå ïî ìåñòà è çà îñèãóðÿâàíå íà ñúîòâåòñòâèå ìåæäó íàöèîíàëíèòå è ìåñòíèòå èíòåðåñè.
   ×ë. 143. (1) Óïðàâëåíèåòî â îáëàñòòà ñå îñúùåñòâÿâà îò îáëàñòåí óïðàâèòåë, ïîäïîìàãàí îò îáëàñòíà àäìèíèñòðàöèÿ.
 (2) Îáëàñòíèÿò óïðàâèòåë ñå íàçíà÷àâà îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
 (3) Îáëàñòíèÿò óïðàâèòåë îñèãóðÿâà ïðîâåæäàíåòî íà äúðæàâíàòà ïîëèòèêà, îòãîâàðÿ çà çàùèòàòà íà íàöèîíàëíèòå èíòåðåñè, íà çàêîííîñòòà è íà îáùåñòâåíèÿ ðåä è îñúùåñòâÿâà àäìèíèñòðàòèâåí êîíòðîë.
   ×ë. 144. Öåíòðàëíèòå äúðæàâíè îðãàíè è òåõíèòå ïðåäñòàâèòåëè ïî ìåñòà îñúùåñòâÿâàò êîíòðîë çà çàêîíîñúîáðàçíîñò âúðõó àêòîâåòå íà îðãàíèòå íà ìåñòíîòî óïðàâëåíèå, ñàìî êîãàòî òîâà å ïðåäâèäåíî ñúñ çàêîí.
   ×ë. 145. Îáùèíñêèòå ñúâåòè ìîãàò äà îñïîðâàò ïðåä ñúäà àêòîâåòå è äåéñòâèÿòà, ñ êîèòî ñå íàðóøàâàò òåõíè ïðàâà.
   ×ë. 146. Îðãàíèçàöèÿòà è ðåäúò íà äåéíîñòòà íà îðãàíèòå íà ìåñòíîòî ñàìîóïðàâëåíèå è íà ìåñòíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
 Ãëàâà îñìà
ÊÎÍÑÒÈÒÓÖÈÎÍÅÍ ÑÚÄ

   ×ë. 147. (1) Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä ñå ñúñòîè îò 12 ñúäèè, åäíà òðåòà îò êîèòî ñå èçáèðàò îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, åäíà òðåòà ñå íàçíà÷àâàò îò ïðåçèäåíòà, à åäíà òðåòà ñå èçáèðàò íà îáùî ñúáðàíèå íà ñúäèèòå îò Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä è Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä.
 (2) Ìàíäàòúò íà ñúäèèòå îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä å 9 ãîäèíè. Òå íå ìîãàò äà ñå èçáèðàò ïîâòîðíî íà òàçè äëúæíîñò. Ñúñòàâúò íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñå îáíîâÿâà ïðåç òðè ãîäèíè îò âñÿêà êâîòà ïî ðåä, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
 (3) Çà ñúäèè â Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñå èçáèðàò þðèñòè ñ âèñîêè ïðîôåñèîíàëíè è íðàâñòâåíè êà÷åñòâà, íàé-ìàëêî ñ ïåòíàäåñåòãîäèøåí þðèäè÷åñêè ñòàæ.
 (4) Ñúäèèòå îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä èçáèðàò ïðåäñåäàòåë íà ñúäà ñ òàéíî ãëàñóâàíå çà ñðîê îò òðè ãîäèíè.
 (5) Ïîëîæåíèåòî íà ÷ëåí íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä å íåñúâìåñòèìî ñ ïðåäñòàâèòåëåí ìàíäàò, ñúñ çàåìàíå íà äúðæàâíà èëè îáùåñòâåíà äëúæíîñò, ñ ÷ëåíñòâî â ïîëèòè÷åñêà ïàðòèÿ èëè ñèíäèêàò è ñ óïðàæíÿâàíåòî íà ñâîáîäíà, òúðãîâñêà èëè äðóãà ïëàòåíà ïðîôåñèîíàëíà äåéíîñò.
 (6) ×ëåíîâåòå íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñå ïîëçâàò ñ èìóíèòåòà íà íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 148. (1) Ìàíäàòúò íà ñúäèÿ â Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñå ïðåêðàòÿâà ïðè:
 1. èçòè÷àíå íà îïðåäåëåíèÿ ñðîê;
 2. ïîäàâàíå íà îñòàâêà ïðåä Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä;
 3. âëèçàíå â ñèëà íà ïðèñúäà, ñ êîÿòî å íàëîæåíî íàêàçàíèå ëèøàâàíå îò ñâîáîäà çà óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå;
 4. ôàêòè÷åñêà íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿòà ñè ïîâå÷å îò åäíà ãîäèíà;
 5. íåñúâìåñòèìîñò ñ äëúæíîñòè è äåéíîñòè ïî ÷ë. 147, àë. 5;
 6. ñìúðò.
 (2) Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä ñíåìà èìóíèòåòà è óñòàíîâÿâà ôàêòè÷åñêàòà íåâúçìîæíîñò íà ñúäèèòå äà èçïúëíÿâàò çàäúëæåíèÿòà ñè ñ òàéíî ãëàñóâàíå è ñ ìíîçèíñòâî íàé-ìàëêî äâå òðåòè îò âñè÷êè ñúäèè.
 (3) Ïðè ïðåêðàòÿâàíå íà ìàíäàòà íà ñúäèÿ îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä â åäíîìåñå÷åí ñðîê íà íåãîâî ìÿñòî ñå èçáèðà äðóã îò ñúîòâåòíàòà êâîòà.
   ×ë. 149. (1) Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä:
 1. äàâà çàäúëæèòåëíè òúëêóâàíèÿ íà Êîíñòèòóöèÿòà;
 2. ïðîèçíàñÿ ñå ïî èñêàíå çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò íà çàêîíèòå è íà äðóãèòå àêòîâå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, êàêòî è íà àêòîâåòå íà ïðåçèäåíòà;
 3. ðåøàâà ñïîðîâå çà êîìïåòåíòíîñò ìåæäó Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, ïðåçèäåíòà è Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, êàêòî è ìåæäó îðãàíèòå íà ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå è öåíòðàëíèòå èçïúëíèòåëíè îðãàíè;
 4. ïðîèçíàñÿ ñå çà ñúîòâåòñòâèåòî íà ñêëþ÷åíèòå îò Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè ñ Êîíñòèòóöèÿòà ïðåäè ðàòèôèêàöèÿòà èì, êàêòî è çà ñúîòâåòñòâèå íà çàêîíèòå ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà;
 5. ïðîèçíàñÿ ñå ïî ñïîðîâå çà êîíñòèòóöèîííîñòòà íà ïîëèòè÷åñêèòå ïàðòèè è ñäðóæåíèÿ;
 6. ïðîèçíàñÿ ñå ïî ñïîðîâå çà çàêîííîñòòà íà èçáîðà çà ïðåçèäåíò è âèöåïðåçèäåíò;
 7. ïðîèçíàñÿ ñå ïî ñïîðîâå çà çàêîííîñòòà íà èçáîðà íà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë;
 8. ïðîèçíàñÿ ñå ïî îáâèíåíèÿ, ïîâäèãíàòè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñðåùó ïðåçèäåíòà è âèöåïðåçèäåíòà.
 (2) Ñúñ çàêîí íå ìîãàò äà ñå äàâàò èëè îòíåìàò ïðàâîìîùèÿ íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä.
   ×ë. 150. (1) Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä äåéñòâà ïî èíèöèàòèâà íàé-ìàëêî íà åäíà ïåòà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè, ïðåçèäåíòà, Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä, Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä è ãëàâíèÿ ïðîêóðîð. Ñïîðîâå çà êîìïåòåíòíîñò ïî ò. 3 íà àë. 1 îò ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí ìîãàò äà ñå ïîâäèãàò è îò îáùèíñêèòå ñúâåòè.
 (2) Êîãàòî óñòàíîâÿò íåñúîòâåòñòâèå ìåæäó çàêîíà è Êîíñòèòóöèÿòà, Âúðõîâíèÿò êàñàöèîíåí ñúä èëè Âúðõîâíèÿò àäìèíèñòðàòèâåí ñúä ñïèðàò ïðîèçâîäñòâîòî ïî äåëîòî è âíàñÿò âúïðîñà â Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä.
 (3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 27 îò 2006 ã.) Îìáóäñìàíúò ìîæå äà ñåçèðà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñ èñêàíå çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò íà çàêîí, ñ êîéòî ñå íàðóøàâàò ïðàâà è ñâîáîäè íà ãðàæäàíèòå.
 (4) (Íîâà – ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã. ) Âèñøèÿò àäâîêàòñêè ñúâåò ìîæå äà ñåçèðà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñ èñêàíå çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò íà çàêîí, ñ êîéòî ñå íàðóøàâàò ïðàâà è ñâîáîäè íà ãðàæäàíèòå.
   ×ë. 151. (1) Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä ïîñòàíîâÿâà ðåøåíèÿòà ñè ñ ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò âñè÷êè ñúäèè.
 (2) Ðåøåíèÿòà íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñå îáíàðîäâàò â "Äúðæàâåí âåñòíèê" â 15-äíåâåí ñðîê îò ïðèåìàíåòî èì. Ðåøåíèåòî âëèçà â ñèëà òðè äíè ñëåä îáíàðîäâàíåòî ìó. Àêòúò, îáÿâåí çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîíåí, íå ñå ïðèëàãà îò äåíÿ íà âëèçàíåòî íà ðåøåíèåòî â ñèëà.
 (3) ×àñòòà îò çàêîíà, êîÿòî íå å îáÿâåíà çà íåêîíñòèòóöèîííà, çàïàçâà äåéñòâèåòî ñè.
   ×ë. 152. Îðãàíèçàöèÿòà è ðåäúò íà äåéíîñòòà íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñå îïðåäåëÿò ñúñ çàêîí.
 Ãëàâà äåâåòà
ÈÇÌÅÍÅÍÈÅ È ÄÎÏÚËÍÅÍÈÅ ÍÀ ÊÎÍÑÒÈÒÓÖÈßÒÀ. ÏÐÈÅÌÀÍÅ ÍÀ ÍÎÂÀ ÊÎÍÑÒÈÒÓÖÈß

   ×ë. 153. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ìîæå äà èçìåíÿ è äîïúëâà âñè÷êè ðàçïîðåäáè íà Êîíñòèòóöèÿòà ñ èçêëþ÷åíèå íà òåçè, ïðåäîñòàâåíè â ïðàâîìîùèÿòà íà Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå.
   ×ë. 154. (1) Ïðàâîòî íà èíèöèàòèâà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà ïðèíàäëåæè íà åäíà ÷åòâúðò îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè è íà ïðåçèäåíòà.
 (2) Ïðåäëîæåíèåòî ñå ðàçãëåæäà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå íå ïî-ðàíî îò åäèí ìåñåö è íå ïî-êúñíî îò òðè ìåñåöà ñëåä ïîñòúïâàíåòî ìó.
   ×ë. 155. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðèåìà çàêîí çà èçìåíåíèå èëè äîïúëíåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà ñ ìíîçèíñòâî òðè ÷åòâúðòè îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè íà òðè ãëàñóâàíèÿ â ðàçëè÷íè äíè.
 (2) Àêî ïðåäëîæåíèåòî ïîëó÷è ïî-ìàëêî îò òðè ÷åòâúðòè, íî íå ïî-ìàëêî îò äâå òðåòè îò ãëàñîâåòå íà âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè, ïðåäëîæåíèåòî ñå ïîñòàâÿ çà íîâî ðàçãëåæäàíå íå ïî-ðàíî îò äâà è íå ïî-êúñíî îò ïåò ìåñåöà. Ïðè íîâîòî ðàçãëåæäàíå ïðåäëîæåíèåòî ñå ïðèåìà, àêî çà íåãî ñà ãëàñóâàëè íå ïî-ìàëêî îò äâå òðåòè îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 156. Çàêîíúò çà èçìåíåíèå èëè äîïúëíåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà ñå ïîäïèñâà è ñå îáíàðîäâà îò ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â "Äúðæàâåí âåñòíèê" â ñåäåìäíåâåí ñðîê îò ïðèåìàíåòî ìó.
 ×ë. 157. Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñå ñúñòîè îò 400 íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè, èçáðàíè ïî îáùèÿ ðåä.
   ×ë. 158. Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå:
 1. ïðèåìà íîâà Êîíñòèòóöèÿ;
 2. ðåøàâà âúïðîñà çà èçìåíåíèå òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ è ðàòèôèöèðà ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè, ïðåäâèæäàùè òàêèâà èçìåíåíèÿ;
 3. ðåøàâà âúïðîñèòå çà ïðîìåíè âúâ ôîðìàòà íà äúðæàâíî óñòðîéñòâî è íà äúðæàâíî óïðàâëåíèå;
 4. ðåøàâà âúïðîñèòå çà èçìåíåíèå íà ÷ë. 5, àë. 2 è 4 è íà ÷ë. 57, àë. 1 è 3 îò Êîíñòèòóöèÿòà;
 5. ðåøàâà âúïðîñèòå çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà ãëàâà äåâåòà îò Êîíñòèòóöèÿòà.
   ×ë. 159. (1) Ïðàâîòî íà èíèöèàòèâà ïî ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí èìàò íàé-ìàëêî åäíà âòîðà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè è ïðåçèäåíòúò.
 (2) Ïðîåêòúò çà íîâà Êîíñòèòóöèÿ èëè çà èçìåíåíèå íà äåéñòâàùàòà, êàêòî è çà ïðîìåíè â òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà ïî ÷ë. 158 ñå ðàçãëåæäà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå íå ïî-ðàíî îò äâà ìåñåöà è íå ïî-êúñíî îò ïåò ìåñåöà ñëåä âíàñÿíåòî ìó.
   ×ë. 160. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ðåøàâà äà ñå ïðîèçâåäàò èçáîðè çà Âåëèêî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò îáùèÿ áðîé íà íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè.
 (2) Ïðåçèäåíòúò íàñðî÷âà èçáîðè çà Âåëèêî Íàðîäíî ñúáðàíèå â òðèìåñå÷åí ñðîê îò ðåøåíèåòî íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 (3) Ñ ïðîèçâåæäàíåòî íà èçáîðè çà Âåëèêî Íàðîäíî ñúáðàíèå ïúëíîìîùèÿòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå ïðåêðàòÿâàò.
 ×ë. 161. Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ïðèåìà ðåøåíèå ïî âíåñåíèòå ïðîåêòè ñ ìíîçèíñòâî äâå òðåòè îò âñè÷êè íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè íà òðè ãëàñóâàíèÿ â ðàçëè÷íè äíè.
   ×ë. 162. (1) Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ðåøàâà ñàìî òåçè âúïðîñè îò Êîíñòèòóöèÿòà, çà êîèòî å èçáðàíî.
 (2) Â íåîòëîæíè ñëó÷àè Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå è íà Íàðîäíî ñúáðàíèå.
 (3) Ïðàâîìîùèÿòà íà Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñå ïðåêðàòÿâàò, ñëåä êàòî òî ñå ïðîèçíåñå îêîí÷àòåëíî ïî âúïðîñèòå, çà êîèòî å èçáðàíî. Â òîçè ñëó÷àé ïðåçèäåíòúò íàñðî÷âà èçáîðè ïî ðåäà, îïðåäåëåí ñúñ çàêîí.
  ×ë. 163. Àêòîâåòå íà Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñå ïîäïèñâàò è îáíàðîäâàò îò íåãîâèÿ ïðåäñåäàòåë â ñåäåìäíåâåí ñðîê îò ïðèåìàíåòî èì.
 Ãëàâà äåñåòà
ÃÅÐÁ, ÏÅ×ÀÒ, ÇÍÀÌÅ, ÕÈÌÍ, ÑÒÎËÈÖÀ

   ×ë. 164. Ãåðáúò íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å èçïðàâåí çëàòåí ëúâ íà òúìíî÷åðâåíî ïîëå âúâ ôîðìàòà íà ùèò.
 ×ë. 165. Íà äúðæàâíèÿ ïå÷àò å èçîáðàçåí ãåðáúò íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
 ×ë. 166. Çíàìåòî íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å òðèöâåòíî: áÿëî, çåëåíî è ÷åðâåíî, ïîñòàâåíè âîäîðàâíî îòãîðå íàäîëó.
 ×ë. 167. Ðåäúò, ïî êîéòî ñå ïîëàãà äúðæàâíèÿò ïå÷àò è ñå èçäèãà íàöèîíàëíîòî çíàìå, ñå îïðåäåëÿ ñúñ çàêîí.
   ×ë. 168. Õèìí íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å ïåñåíòà "Ìèëà Ðîäèíî".
 ×ë. 169. Ñòîëèöà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å ãðàä Ñîôèÿ.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

   § 1. (1) Ñëåä ïðèåìàíåòî íà Êîíñòèòóöèÿòà Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñå ñàìîðàçïóñêà.
 (2) Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå ïðîäúëæàâà äà èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå íà Íàðîäíî ñúáðàíèå äî èçáèðàíå íà íîâî Íàðîäíî ñúáðàíèå. Â òîçè ñðîê òî ïðèåìà çàêîíè çà èçáèðàíå íà Íàðîäíî ñúáðàíèå, íà ïðåçèäåíò, íà îðãàíè íà ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå, êàêòî è äðóãè çàêîíè. Â ñúùèÿ ñðîê ñå îáðàçóâàò Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä è Âèñøèÿò ñúäåáåí ñúâåò.
 (3) Íà ïúðâîòî çàñåäàíèå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñëåä âëèçàíåòî â ñèëà íà Êîíñòèòóöèÿòà íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè, ïðåçèäåíòúò, âèöåïðåçèäåíòúò è ÷ëåíîâåòå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ïîëàãàò ïðåäâèäåíàòà â òàçè êîíñòèòóöèÿ êëåòâà.
   § 2. Äî èçáèðàíåòî íà Âúðõîâíèÿ êàñàöèîíåí ñúä è Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä òåõíèòå ïðàâîìîùèÿ ïî ÷ë. 130, àë. 3 è ÷ë. 147, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà ñå óïðàæíÿâàò îò Âúðõîâíèÿ ñúä íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
   § 3. (1) Ðàçïîðåäáèòå íà çàâàðåíèòå çàêîíè ñå ïðèëàãàò, àêî íå ïðîòèâîðå÷àò íà Êîíñòèòóöèÿòà.
 (2) Â åäíîãîäèøåí ñðîê îò âëèçàíå íà Êîíñòèòóöèÿòà â ñèëà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå îòìåíÿ òåçè ðàçïîðåäáè íà çàâàðåíèòå çàêîíè, êîèòî íå ñà îòìåíåíè ïî ñèëàòà íà íåïîñðåäñòâåíîòî äåéñòâèå ïî ÷ë. 5, àë. 2 íà Êîíñòèòóöèÿòà. 
(3) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ñðîê îò òðè ãîäèíè ïðèåìà çàêîíèòå, êîèòî èçðè÷íî ñà ïîñî÷åíè â Êîíñòèòóöèÿòà.
   § 4. Îïðåäåëåíàòà ñ Êîíñòèòóöèÿòà îðãàíèçàöèÿ íà ñúäåáíàòà âëàñò âëèçà â äåéñòâèå ñëåä ïðèåìàíåòî íà íîâèòå óñòðîéñòâåíè è ïðîöåñóàëíè çàêîíè, êîèòî òðÿáâà äà áúäàò ïðèåòè â ñðîêà ïî § 3, àë. 2.
   § 5. Ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå ñòàâàò íåñìåíÿåìè, àêî â òðèìåñå÷åí ñðîê îò îáðàçóâàíåòî íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò òîé íå ïîñòàíîâè, ÷å íå ñà íàëèöå íåîáõîäèìèòå ïðîôåñèîíàëíè êà÷åñòâà.
   § 6. Äî ñúçäàâàíå íà íîâà çàêîíîäàòåëíà óðåäáà çà Áúëãàðñêàòà íàöèîíàëíà òåëåâèçèÿ, Áúëãàðñêîòî íàöèîíàëíî ðàäèî è Áúëãàðñêàòà òåëåãðàôíà àãåíöèÿ Íàðîäíîòî ñúáðàíèå îñúùåñòâÿâà ïðàâîìîùèÿòà, êîèòî Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå èìà ïî îòíîøåíèå íà òåçè íàöèîíàëíè èíñòèòóöèè.
   § 7. (1) Èçáîðèòå çà Íàðîäíî ñúáðàíèå è çà ìåñòíè îðãàíè íà ñàìîóïðàâëåíèå ñå ïðîèçâåæäàò â ñðîê äî òðè ìåñåöà ñëåä ñàìîðàçïóñêàíåòî íà Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå. Äàòàòà íà èçáîðèòå ñå îïðåäåëÿ îò ïðåçèäåíòà â ñúîòâåòñòâèå ñ ïðàâîìîùèÿòà ìó ïî ÷ë. 98, ò. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà. 
(2) Èçáîðèòå çà ïðåçèäåíò è âèöåïðåçèäåíò ñå ïðîâåæäàò â ñðîê äî òðè ìåñåöà ñëåä èçáèðàíåòî íà Íàðîäíî ñúáðàíèå.
 (3) Äî èçáèðàíåòî íà ïðåçèäåíò è âèöåïðåçèäåíò ïðåäñåäàòåëÿò (ïðåçèäåíòúò) è çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåëÿò (çàìåñòíèê-ïðåçèäåíòúò) èçïúëíÿâàò ôóíêöèèòå íà ïðåçèäåíò è âèöåïðåçèäåíò ïî òàçè Êîíñòèòóöèÿ.
   § 8. Ïðàâèòåëñòâîòî ïðîäúëæàâà äà èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå ñè ïî òàçè Êîíñòèòóöèÿ äî îáðàçóâàíåòî íà íîâî ïðàâèòåëñòâî.
   § 9. Òàçè Êîíñòèòóöèÿ âëèçà â ñèëà îò äåíÿ íà îáíàðîäâàíåòî é â "Äúðæàâåí âåñòíèê" îò ïðåäñåäàòåëÿ íà Âåëèêîòî Íàðîäíî ñúáðàíèå è îòìåíÿ Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ïðèåòà íà 18 ìàé 1971 ã. (îáí., ÄÂ, áð. 39 îò 1971 ã.; èçì., áð. 6 îò 1990 ã.; èçì. è äîï., áð. 29 îò 1990 ã.; èçì., áð. 87, 94 è 98 îò 1990 ã.; ïîïð., áð. 98 îò 1990 ã.). 

 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå 
íà Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ
 (ÄÂ, áð. 85 îò 2003 ã.)
 § 4. (1) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ñðîê îò òðè ìåñåöà îò âëèçàíåòî â ñèëà íà Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïðèåìà çàêîíèòå, êîèòî ñå îòíàñÿò äî ïðèëàãàíåòî íà òåçè èçìåíåíèÿ è äîïúëíåíèÿ.
 (2) Âèñøèÿò ñúäåáåí ñúâåò â ñðîê îò òðè ìåñåöà îò âëèçàíåòî â ñèëà íà § 1, ò. 3 íàçíà÷àâà àäìèíèñòðàòèâíèòå ðúêîâîäèòåëè â îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò.
 § 5. Àäìèíèñòðàòèâíèòå ðúêîâîäèòåëè â îðãàíèòå íà ñúäåáíàòà âëàñò, êîèòî ñà çàåìàëè ñúîòâåòíàòà ðúêîâîäíà äëúæíîñò ïîâå÷å îò ïåò ãîäèíè äî âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí, ìîãàò äà áúäàò íàçíà÷àâàíè íà ñúùàòà äëúæíîñò ñàìî çà åäèí ìàíäàò.
 § 6. Ñúäèèòå, ïðîêóðîðèòå è ñëåäîâàòåëèòå, êîèòî êúì ìîìåíòà íà âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí íå ñà íàâúðøèëè òðèãîäèøåí ñòàæ íà çàåìàíàòà îò òÿõ äëúæíîñò, ñòàâàò íåñìåíÿåìè ïðè óñëîâèÿòà íà § 1, ò. 1 îò òîçè çàêîí.
 § 7. Ïàðàãðàô 1, ò. 3 âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2004 ã.
 ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ 
êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå 
íà Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ
 (ÄÂ, áð. 12 îò 2007 ã.)
 § 12. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ñðîê äî åäíà ãîäèíà îò âëèçàíåòî â ñèëà íà Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ïðèåìà çàêîíèòå, êîèòî ñå îòíàñÿò äî ïðèëàãàíåòî íà òåçè èçìåíåíèÿ è äîïúëíåíèÿ.
 § 13. Ïàðàãðàôè 1 è 2 âëèçàò â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2008 ã.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ
 êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå 
íà Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ
 (ÄÂ, áð. 100 îò 2015 ã.)
 § 9. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ñðîê äî òðè ìåñåöà îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ïðèåìà çàêîíèòå, êîèòî ñå îòíàñÿò äî ïðèëàãàíåòî íà ÷ë. 130à è 130á.
 § 10. Èçáîðíèòå ÷ëåíîâå íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò êúì äàòàòà íà âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí äîâúðøâàò ìàíäàòà ñè.
 § 11. (1) Â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà çàêîíèòå, êîèòî ñå îòíàñÿò äî ïðèëàãàíåòî íà ÷ë. 130à è 130á, Âèñøèÿò ñúäåáåí ñúâåò ðàçïðåäåëÿ ÷ëåíîâåòå íà ñúâåòà, èçáðàíè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, â ñúäèéñêàòà è ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ íà Âèñøèÿ ñúäåáåí ñúâåò.
 (2) Â ñëó÷àé ÷å â ñðîêà ïî àë. 1 Âèñøèÿò ñúäåáåí ñúâåò íå ðàçïðåäåëè ÷ëåíîâåòå, èçáðàíè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, â ñúäèéñêàòà è ïðîêóðîðñêàòà êîëåãèÿ, Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ãè ðàçïðåäåëÿ ñ ðåøåíèå.